Matura z biologii maj 2025 - arkusz CKE z odpowiedziami
Arkusz sesji głównej z 9 maja 2025 r.: 19 zadań, 60 punktów i 180 minut. Zadania dotyczą m.in. kiwi na galaretce, raków, zaskrońca, stawu kolanowego, transporterów glukozy, koniugatów przeciwciało-lek w leczeniu nowotworów i grup krwi z genem FUT1. Poniżej klucz CKE do wszystkich 51 pozycji.
- Data egzaminu
- 9 maja 2025
- Poziom
- poziom rozszerzony
- Liczba zadań
- 19
- Punkty
- 60
- Czas pracy
- 180 min
Odpowiedzi do arkusza (klucz CKE)
W zadaniach otwartych podajemy sens odpowiedzi z przykładowych rozwiązań CKE, a nie jedyne poprawne brzmienie: punkt dostaje każda odpowiedź spełniająca kryteria z zasad oceniania (link w źródłach na dole strony). Gdy klucz uznaje wiele przykładów, podajemy kilka z nich.
| Zadanie | Odpowiedź i temat | Pkt |
|---|---|---|
| 1.1 | F, PDenaturacja i renaturacja rybonukleazy | 1 |
| 1.2 | trzeciorzędową, bo rybonukleaza ma jeden łańcuch polipeptydowyMostki disiarczkowe w rybonukleazie | 1 |
| 2.1 | chloroplasty (mikrofotografia A) przekształcają się w chromoplasty wypełnione karotenoidami (mikrofotografia B)Przemiany plastydów podczas dojrzewania owoców | 2 |
| 2.2 | np. otoczenie dwiema błonami, własny DNA, rybosomy, stromaCecha budowy wspólna dla wszystkich plastydów | 1 |
| 3.1 | płyn Lugola (roztwór jodu w jodku potasu)Barwienie ziaren skrobi w wierzchołku korzenia | 1 |
| 3.2 | strefa wydłużania (elongacyjna)Korzeń rzodkiewnika: strefa, w której zachodzi zgięcie | 1 |
| 4.1 | np. wpływ temperatury na aktywność aktynidazy z kiwiKiwi na galaretce: problem badawczy | 1 |
| 4.2 | w 20 °C aktynidaza z kiwi jest aktywniejsza niż w 5 °C i rozkłada włókna kolagenu galaretki, więc uwalnia się z niej wodaKiwi na galaretce: dlaczego zestaw 1. się upłynnił | 1 |
| 4.3 | pokazują, że bez kiwi kolagen galaretki nie rozkłada się sam w badanych temperaturachKiwi na galaretce: zestawy kontrolne | 1 |
| 4.4 | F, P, PAktinidia smakowita: zalążki, owocowanie, okrytozalążkowe | 2 |
| 5.1 | P, FRaki: tagmy i układ krwionośny | 1 |
| 5.2 | chitynaGłówny polisacharyd pancerza raków | 1 |
| 5.3 | zewnętrzny pancerz jest nierozciągliwy, więc bez linienia rak nie mógłby zwiększać wymiarów ciałaLinienie u raków | 1 |
| 5.4 | nie, tylko rak szlachetny: żyje wyłącznie w czystych wodach, a rak pręgowaty także w zanieczyszczonychRaki jako bioindykatory czystości wód | 1 |
| 5.5 | do dwóch, bo mają różne nazwy rodzajoweDwa gatunki raków: jeden rodzaj czy dwa | 1 |
| 6.1 | osuszanie niszczy siedliska płazów, które do rozrodu potrzebują wody, więc zaskroniec traci pokarmOsuszanie terenów a pokarm zaskrońca | 1 |
| 6.2 | C2: dobór kierunkowy, faworyzujący osobniki najdłuższeDługość ciała zaskrońca: rodzaj doboru w hipotezie 2. | 1 |
| 6.3 | F, P, FZaskroniec: temperatura ciała, błony płodowe, rozwój | 2 |
| 7.1 | w wodzie słodkiej jest mniej jonów Na⁺ i Cl⁻ niż w płynach ciała ryby, więc jony te uciekają do wody (przez skrzela, z moczem) i ryba musi je uzupełniaćTilapia nilowa: pobieranie jonów w wodzie słodkiej | 1 |
| 7.2 | jaja, larwy i narybek w pysku samicy są mniej narażone na ataki drapieżnikówTilapia nilowa: noszenie potomstwa w pysku | 1 |
| 8.1 | płazySchemat serca: gromada kręgowców | 1 |
| 8.2 | tętnice, bo wyprowadzają krew z komory sercaSchemat serca: naczynia X | 1 |
| 8.3 | B1: występuje u niektórych dorosłych kręgowców i rozdziela strumień krwi w stożku tętniczymZastawka spiralna | 1 |
| 9.1 | 1. kostna – B, 2. chrzęstna (szklista) – C, 3. łączna właściwa zbita – A, 4. tłuszczowa – DTkanki łączne stawu kolanowego i ich mikrofotografie | 2 |
| 9.2 | B3: staw złożony, bo łączy więcej niż dwie kościTyp stawu kolanowego | 1 |
| 9.3 | zmniejsza tarcie chrząstek stawowych o siebie i chroni je przed ścieraniemRola mazi stawowej | 1 |
| 10.1 | spowolnienie rozkładu acetylocholiny: T, T; rozluźnienie mięśni: N, N (anatoksyna-a, guanitoksyna)Toksyny a synapsa nerwowo-mięśniowa | 2 |
| 10.2 | A1: przyśpiesza, bo mielina jest izolatorem i impuls przeskakuje między przewężeniami RanvieraOsłonka mielinowa a przewodzenie impulsu | 1 |
| 11 | niedoboru, zwiększenia, nasileniaHiperglikemia: nerki, wazopresyna i pragnienie | 2 |
| 12.1 | GLUT4 do błony: B (egzocytoza); glukoza z wątroby do krwi w czasie głodu: C (dyfuzja wspomagana)Transport glukozy i transporterów GLUT | 1 |
| 12.2 | insulina powoduje fosforylację glukozy w hepatocytach, więc jej stężenie w komórce pozostaje niższe niż we krwi i glukoza stale napływaInsulina a dyfuzja glukozy do komórek wątroby | 1 |
| 12.3 | GLUT2 pozwala w okresie głodu wyprowadzać glukozę z hepatocytów do krwiGLUT2 w błonie hepatocytów | 1 |
| 12.4 | np. glukagon, adrenalina, kortyzol, hormon wzrostuHormon podnoszący poziom glukozy we krwi | 1 |
| 13.1 | komórki nowotworowe mają antygeny (receptory) rozpoznawane przez przeciwciało ADC, więc tylko one pobierają lekKoniugat przeciwciało-lek (ADC): wybiórczość działania | 1 |
| 13.2 | ADC nie może się rozpaść, zanim zwiąże się z antygenem komórki nowotworowejADC: stabilność łącznika we krwi | 1 |
| 13.3 | lizosomy rozkładają łącznik ADC i uwalniają lek wewnątrz komórki nowotworowejADC: rola lizosomów | 1 |
| 14.1 | E1 – restryktaza (przecina DNA), E2 – ligaza (łączy fragmenty DNA)Enzymy tworzące zrekombinowany plazmid | 2 |
| 14.2 | przenosi obcy DNA (transgen) do komórki docelowejAgrobacterium tumefaciens jako wektor | 1 |
| 15 | nekroza: ścieżka z ciągłym rozmazem DNA (losowe fragmenty); apoptoza: ścieżka z drabinką prążków co ok. 180 par zasadElektroforeza DNA: nekroza a apoptoza | 2 |
| 16.1 | delecjaMutacja, z której powstał allel i (grupa 0) | 1 |
| 16.2 | Leu-Val-Val-Pro-LeuSekwencja aminokwasów kodowana przez allel i | 1 |
| 16.3 | A: zmiana ramki odczytuSkutek mutacji w allelu i | 1 |
| 16.4 | HHIᴬIᴬ, HHIᴬi, HhIᴬIᴬ, HhIᴬiGrupa krwi A z genem FUT1: wszystkie genotypy | 1 |
| 17.1 | ok. 23 °C (klucz uznaje wartość powyżej 20 °C i poniżej 25 °C)Płaskogłów ciemnogłowy: optimum temperatury wody | 1 |
| 17.2 | tak: powyżej ok. 25 °C aktywność ryby wyraźnie spadaOcieplenie wód a płaskogłów | 1 |
| 17.3 | dwie cechy z opisem, np. spłaszczenie grzbietobrzuszne (trudniej go zauważyć), zakopywanie się w piasku (atak z ukrycia), oczy na szczycie głowy, zmiana ubarwieniaPłaskogłów: adaptacje do drapieżnictwa | 2 |
| 18.1 | konwergencja: forma poduszkowata powstała niezależnie w różnych grupach roślinPoduszkowe rośliny wysokogórskie | 1 |
| 18.2 | np. niska temperatura (mróz), silny wiatr, niedobór wody, silne nasłonecznienieLepnica bezłodygowa: czynnik abiotyczny | 1 |
| 18.3 | osobniki żeńskie: pyłek N, owoce T; obupłciowe: pyłek T, owoce TLepnica bezłodygowa: osobniki żeńskie i obupłciowe | 1 |
| 19.1 | osobniki z różnych ogrodów dają większą różnorodność genetyczną populacji, co ogranicza skutki chowu wsobnegoSzpak balijski: reintrodukcja | 1 |
| 19.2 | międzynarodowy handel okazami tego gatunku jest zabronionySzpak balijski: znaczenie CITES | 1 |
| Razem | 60 | |
Najczęstsze pytania o ten arkusz
Kiedy odbyła się matura z biologii na poziomie rozszerzonym w maju 2025?
Egzamin odbył się 9 maja 2025 r. Trwał 180 minut. Za wszystkie zadania można było zdobyć 60 punktów.
Ile zadań miała matura z biologii na poziomie rozszerzonym w maju 2025?
Arkusz miał 19 zadań za 60 punktów. Razem z podpunktami klucz CKE liczy 51 pozycji i wszystkie są w tabeli odpowiedzi na tej stronie.
Gdzie znaleźć arkusz i odpowiedzi do matury z biologii na poziomie rozszerzonym w maju 2025?
Odpowiedzi do wszystkich 51 pozycji klucza są w tabeli na tej stronie: w zadaniach zamkniętych dosłownie z zasad oceniania CKE, w otwartych sens przykładowego rozwiązania CKE. Oficjalny arkusz i zasady oceniania publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna na cke.gov.pl. Bezpośrednie linki do tych plików PDF są w sekcji „Źródła” na dole strony.