Matura z chemii maj 2023 - arkusz CKE z odpowiedziami
Arkusz sesji głównej z 15 maja 2023 r., pierwszy rocznik formuły 2023: 34 zadania, 60 punktów i 180 minut. Zaczyna się od krzemu i bromu, syntezy oganessonu i ditlenku triwęgla, w części fizykochemicznej są m.in. pH słabego kwasu z wykresem (najdłuższe zadanie, 4 pkt), krzywa miareczkowania, strącanie PbCl₂ i PbI₂, hydrat CaCl₂ i ogniwo kobaltowo-wodorowe, a w organicznej hydratacja etenu, fenol z chlorobenzenu, geranial i geraniol, fosgen i poliwęglany, alanina i wzory Hawortha. Poniżej klucz CKE do wszystkich 43 pozycji.
- Data egzaminu
- 15 maja 2023
- Poziom
- poziom rozszerzony
- Liczba zadań
- 34
- Punkty
- 60
- Czas pracy
- 180 min
Odpowiedzi do arkusza (klucz CKE)
W zadaniach obliczeniowych podajemy wynik końcowy z klucza CKE, a w pozostałych otwartych sens przykładowego rozwiązania. Punkt dostaje każda poprawna metoda i każda odpowiedź spełniająca kryteria z zasad oceniania (link w źródłach na dole strony).
| Zadanie | Odpowiedź i temat | Pkt |
|---|---|---|
| 1.1 | A – krzem (Si), X – brom (Br); oba należą do bloku pIdentyfikacja pierwiastków i blok konfiguracyjny | 1 |
| 1.2 | zapis klatkowy 3s² 3p²: w podpowłoce 3s para elektronów, w 3p dwa niesparowane elektrony o zgodnym spinie i jedna pusta klatkaElektrony walencyjne krzemu w zapisie klatkowym | 1 |
| 1.3 | n = 4, l = 1Liczby kwantowe niesparowanego elektronu bromu | 1 |
| 2 | ²⁹⁴₁₁₈Og → ²⁹⁰₁₁₆Lv + ⁴₂He (rozpad α)Rozpad oganessonu-294 | 1 |
| 3 | F, PAlotropia węgla | 1 |
| 4 | O=C=C=C=O z dwiema wolnymi parami przy każdym atomie tlenu; hybrydyzację sp mają orbitale trzech atomów węgla, a wiązania σ są 4; 1 pkt za wzór albo za oba zdaniaDitlenek triwęgla C₃O₂: wzór elektronowy i wiązania | 2 |
| 5 | z wodą: HOOC–CH₂–COOH (kwas propanodiowy); z amoniakiem: H₂N–CO–CH₂–CO–NH₂; 1 pkt za jeden wzórProdukty reakcji C₃O₂ z wodą i amoniakiem | 2 |
| 6 | v ≈ 1,0·10⁴ mol·dm⁻³·s⁻¹ (10,05·10³): po przereagowaniu połowy B c_A = 1 i c_B = 1,5 mol·dm⁻³Szybkość reakcji po przereagowaniu 50% substratu | 2 |
| 7 | HX: przy tym samym stężeniu roztworu dysocjuje w większym stopniu niż HQMoc kwasów z wykresu stopnia dysocjacji | 1 |
| 8 | pH 2,3 i 2,1; z wykresu dla pH 2,2: c₀ ≈ 0,068, [X⁻] = 0,006 i [HX] ≈ 0,062 mol·dm⁻³ (klucz uznaje odczyt zgodny z własnym wykresem)pH słabego kwasu: tabela, wykres i stężenia | 4 |
| 9.1 | kwas 1: H₂O, zasada 2: SO₃²⁻, zasada 1: OH⁻, kwas 2: HSO₃⁻Odczyn roztworu Na₂SO₃ według Brønsteda | 1 |
| 9.2 | wydziela się bezbarwny gaz o charakterystycznym zapachu; 2H⁺ + SO₃²⁻ → H₂O + SO₂Siarczan(IV) sodu z kwasem solnym | 1 |
| 10 | nie: kwas o stężeniu 0,10 mol·dm⁻³ ma pH 1,0, więc jest mocny, a w punkcie równoważnikowym pH wynosi 7,0; 1 pkt za rozstrzygnięcie z jednym argumentemKrzywa miareczkowania: kwas słaby czy mocny | 2 |
| 11.1 | Pb²⁺ + 2Cl⁻ → PbCl₂Strącanie chlorku ołowiu(II) | 1 |
| 11.2 | I etap: co najmniej 4 cm³ roztworu KCl, wytrąca się biały osad; II etap: roztwór KI, wytrąca się żółty osad; 1 pkt za same odczynnikiKolejność strącania PbCl₂ i PbI₂ | 2 |
| 12 | ok. 70% CaCO₃ (70,4%; klucz uznaje też 69,4% przy dokładniejszych masach molowych)Zawartość CaCO₃ w mieszaninie węglanów | 2 |
| 13.1 | III (cynk): tylko cynk ma ujemny potencjał standardowy, niższy niż elektroda wodorowaMetal reagujący z kwasem solnym | 1 |
| 13.2 | CuO + 2H⁺ → Cu²⁺ + H₂OTlenek miedzi(II) z kwasem siarkowym(VI) | 1 |
| 13.3 | NO₂Srebro ze stężonym kwasem azotowym(V) | 1 |
| 14 | A – CrCl₃, C – AlCl₃; probówka B: 2Fe³⁺ + Sn²⁺ → 2Fe²⁺ + Sn⁴⁺; 1 pkt za tabelę albo równanieRozpoznawanie chlorków roztworem SnCl₂ | 2 |
| 15 | CaCl₂·4H₂OWzór hydratu chlorku wapnia | 2 |
| 16 | S₂O₃²⁻ + 4Cl₂ + 15H₂O → 2SO₄²⁻ + 8Cl⁻ + 10H₃O⁺Tiosiarczan z chlorem: współczynniki | 1 |
| 17 | TcO₄²⁻ + 2e⁻ + 2H₂O → TcO₂ + 4OH⁻Redukcja w dysproporcjonowaniu jonów technecjanowych | 1 |
| 18 | probówka I: K₂SO₃, probówka II: MnSO₄, odczynnik: KMnO₄ (w obu powstaje brunatny MnO₂)Ten sam objaw reakcji redoks w dwóch probówkach | 1 |
| 19.1 | SEM = 0,28 VSEM ogniwa kobaltowo-wodorowego | 1 |
| 19.2 | Fe/Fe²⁺, Ni/Ni²⁺, Zn/Zn²⁺Półogniwa, przy których elektroda wodorowa jest katodą | 1 |
| 20 | n = 7 (C₇H₁₆, M = 100 g·mol⁻¹); 2-metyloheksan, CH₃–CH(CH₃)–CH₂–CH₂–CH₂–CH₃Alkan o gęstości 50 razy większej od wodoru | 2 |
| 21 | z 2 moli gazowych substratów powstaje 1 mol gazowego produktu, więc wzrost ciśnienia przesuwa równowagę w stronę produktuHydratacja etenu: wpływ ciśnienia | 1 |
| 22 | egzotermiczny: ze wzrostem temperatury maleje równowagowy stopień przereagowaniaHydratacja etenu: efekt cieplny | 1 |
| 23 | C₆H₅Cl + 2OH⁻ → C₆H₅O⁻ + Cl⁻ + H₂O; C₆H₅O⁻ + H₃O⁺ → C₆H₅OH + H₂O; 1 pkt za jedno równanieFenol z chlorobenzenu | 2 |
| 24 | substytucji; elektrofilowegoBromowanie fenolu: typ i mechanizm | 1 |
| 25 | A (butan-2-ol): ma asymetryczny atom węgla z czterema różnymi podstawnikamiZwiązek chiralny | 1 |
| 26 | A1 – 2-metylopropan-1-ol, B1 – butanon, C1 – kwas 2-metylopropanowy; 1 pkt za dwa wzoryIzomery w ciągu przemian | 2 |
| 27.1 | geranial: +I i sp²; geraniol: −I i sp³Atom węgla w geranialu i geraniolu | 2 |
| 27.2 | P, PGeranial i geraniol: redukcja i wiązania π | 1 |
| 28 | K ≈ 67 ([CO] = 0,06, [Cl₂] = 0,01, [COCl₂] = 0,04 mol·dm⁻³)Stała równowagi syntezy fosgenu | 2 |
| 29 | COCl₂ + 2CH₃OH → CH₃O–CO–OCH₃ + 2HClFosgen z metanolem | 1 |
| 30 | poliwęglan [–O–C₆H₄–C(CH₃)₂–C₆H₄–O–CO–]ₙ oraz 2n NaClPoliwęglan z bisfenolanu sodu i fosgenu | 1 |
| 31.1 | jon obojnaczy CH₃–CH(NH₃⁺)–COO⁻; punkt izoelektryczny (albo izojonowy)Alanina w punkcie izoelektrycznym | 1 |
| 31.2 | CH₃–CH(NH₃⁺)–COO⁻ i CH₃–CH(NH₂)–COO⁻Formy alaniny w zasadowej części krzywej | 1 |
| 32 | glukoza ma grupy hydroksylowe przy sąsiednich atomach węgla (szafirowy roztwór) i właściwości redukujące (ceglastoczerwony osad po ogrzaniu); 1 pkt za jeden wniosekGlukoza z wodorotlenkiem miedzi(II) | 2 |
| 33 | P, FMonosacharydy we wzorach Hawortha | 1 |
| 34 | A1: diastereoizomerami, bo różnią się konfiguracją przy niektórych asymetrycznych atomach węglaPara monosacharydów: rodzaj izomerii | 1 |
| Razem | 60 | |
Najczęstsze pytania o ten arkusz
Kiedy odbyła się matura z chemii na poziomie rozszerzonym w maju 2023?
Egzamin odbył się 15 maja 2023 r. Trwał 180 minut. Za wszystkie zadania można było zdobyć 60 punktów.
Ile zadań miała matura z chemii na poziomie rozszerzonym w maju 2023?
Arkusz miał 34 zadania za 60 punktów. Razem z podpunktami klucz CKE liczy 43 pozycje i wszystkie są w tabeli odpowiedzi na tej stronie.
Gdzie znaleźć arkusz i odpowiedzi do matury z chemii na poziomie rozszerzonym w maju 2023?
Odpowiedzi do wszystkich 43 pozycji klucza są w tabeli na tej stronie: w zadaniach zamkniętych dosłownie z zasad oceniania CKE, w otwartych sens przykładowego rozwiązania CKE. Oficjalny arkusz i zasady oceniania publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna na cke.gov.pl. Bezpośrednie linki do tych plików PDF są w sekcji „Źródła” na dole strony.