Matura z chemii maj 2024 - arkusz CKE z odpowiedziami
Arkusz sesji głównej z 16 maja 2024 r.: 30 zadań, 60 punktów i 180 minut. Zaczyna się od fosforu i chromu, izotopów galu i energii sieciowej, w części nieorganicznej są m.in. kinetyka rozkładu H₂O₂, iloczyn rozpuszczalności AgCl, żelaziany(VI) i stała równowagi, a w organicznej PVC z karbidu, jodowanie acetonu, kwasy chlorooctowe, izomery C₃H₆O₃ (najdłuższe zadanie, 4 pkt), fenyloalanina i degradacja Ruffa. Poniżej klucz CKE do wszystkich 43 pozycji.
- Data egzaminu
- 16 maja 2024
- Poziom
- poziom rozszerzony
- Liczba zadań
- 30
- Punkty
- 60
- Czas pracy
- 180 min
Odpowiedzi do arkusza (klucz CKE)
W zadaniach obliczeniowych podajemy wynik końcowy z klucza CKE, a w pozostałych otwartych sens przykładowego rozwiązania. Punkt dostaje każda poprawna metoda i każda odpowiedź spełniająca kryteria z zasad oceniania (link w źródłach na dole strony).
| Zadanie | Odpowiedź i temat | Pkt |
|---|---|---|
| 1.1 | A – fosfor (P): najwyższy stopień utlenienia V, 3 elektrony niesparowane; X – chrom (Cr): VI, 6 elektronów niesparowanych; 1 pkt za jeden pierwiastekFosfor i chrom: stopień utlenienia, elektrony niesparowane | 2 |
| 1.2 | Cr³⁺: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d³ – w zapisie klatkowym trzy elektrony 3d w osobnych klatkach, o zgodnym spinieZapis klatkowy konfiguracji kationu Cr³⁺ | 1 |
| 1.3 | PH₃, P₄O₁₀, CrO₃; P₄O₁₀ + 6H₂O → 4H₃PO₄; CrO₃ + 2OH⁻ → CrO₄²⁻ + H₂OWodorek i tlenki fosforu i chromu | 3 |
| 2.1 | german-72 (⁷²Ge)Rozpad β⁻ galu-72 | 1 |
| 2.2 | ⁶⁸₃₀Zn + ¹₁p → 2 ¹₀n + ⁶⁷₃₁GaOtrzymywanie galu-67 z cynku-68 | 1 |
| 3 | energia sieciowa LiCl ok. 840 kJ·mol⁻¹, NaBr ok. 740 kJ·mol⁻¹; temperatura topnienia NaI 662 °CEnergia sieciowa halogenków litowców | 1 |
| 4 | MgO tworzą jony Mg²⁺ i O²⁻, które przyciągają się silniej niż jednokrotnie naładowane Li⁺ i F⁻, więc energia sieciowa jest większaEnergia sieciowa MgO a LiF | 1 |
| 5 | sześć; sp³Odmiany α i β tlenku germanu(IV) | 1 |
| 6.1 | stężenie H₂O₂ po 20 min 0,025, a po 30 min 0,016 mol·dm⁻³ (klucz uznaje też 0,013); wykres: cztery punkty połączone malejącą linią; 1 pkt za samą tabelęRozkład H₂O₂ miareczkowany KMnO₄: tabela i wykres | 2 |
| 6.2 | maleje; większa niżSzybkość rozkładu H₂O₂: czas i temperatura | 1 |
| 7 | ok. 19,5 cm³ roztworu Ba(OH)₂ (klucz uznaje wynik zgodny z przyjętymi zaokrągleniami, np. 19,8 cm³)Częściowe zobojętnienie do pH 3,7 | 2 |
| 8 | iloczyn stężeń [Ag⁺][Cl⁻] = 5·10⁻¹¹, mniejsza od iloczynu rozpuszczalności; osad nie wytrąci się; 1 pkt za pierwsze zdanieIloczyn rozpuszczalności AgCl | 2 |
| 9.1 | NaHCO₃ – probówka 3, ZnCl₂ – 1, CH₃COONH₄ – 2Odczyn roztworów soli | 1 |
| 9.2 | F, PHydroliza kationów i anionów | 1 |
| 10 | ok. 10% MnCl₂Stężenie roztworu po dodaniu hydratu MnCl₂·4H₂O | 2 |
| 11 | utlenianie: Fe(OH)₃ + 5OH⁻ → FeO₄²⁻ + 4H₂O + 3e⁻; współczynniki: 2Fe(OH)₃ + 3ClO⁻ + 4OH⁻ → 2FeO₄²⁻ + 3Cl⁻ + 5H₂OOtrzymywanie żelazianów(VI): bilans redoks | 2 |
| 12.1 | (–) Pt | Fe³⁺, Fe²⁺ || MnO₄⁻, Mn²⁺, H⁺ | Pt (+)Schemat ogniwa MnO₄⁻/Mn²⁺ i Fe³⁺/Fe²⁺ | 1 |
| 12.2 | 5Fe²⁺ + MnO₄⁻ + 8H⁺ → 5Fe³⁺ + Mn²⁺ + 4H₂OReakcja sumaryczna w ogniwie | 1 |
| 13.1 | F, PRównowaga CO₂ + H₂ ⇄ CO + H₂O: ciśnienie i temperatura | 1 |
| 13.2 | 6 moli CO₂ i 4 mole H₂Początkowe liczby moli ze stałej równowagi K = 1 | 2 |
| 14 | A – 3-bromopentan; B – 2-bromopentan, CH₃–CHBr–CH₂–CH₂–CH₃Addycja HBr do pent-2-enu | 1 |
| 15 | nie: według reguły Markownikowa z alkenu Y (2-metylobut-2-enu) powstaje alkohol trzeciorzędowy, a z Q (3-metylobut-1-enu) drugorzędowyHydratacja dwóch alkenów | 1 |
| 16.1 | 2-metylobut-2-en; keton: propanon, CH₃–CO–CH₃Utlenianie alkenu do ketonu i kwasu | 1 |
| 16.2 | CH₃COOK (octan potasu)Sól mocniejszego z kwasów karboksylowych | 1 |
| 17.1 | MnO₂; produkt organiczny: 1-fenyloetano-1,2-diol, C₆H₅–CH(OH)–CH₂OHStyren z KMnO₄ w środowisku obojętnym | 1 |
| 17.2 | C₆H₆ + HNO₃ → C₆H₅NO₂ + H₂O (w obecności stężonego H₂SO₄)Nitrowanie benzenu | 1 |
| 18 | [–CH₂–CHCl–]₄ + 10O₂ → 8CO₂ + 4H₂O + 4HClSpalanie fragmentu PVC | 1 |
| 19 | ok. 160 g karbiduMasa karbidu potrzebna do otrzymania 100 g PVC | 2 |
| 20.1 | etap 1.Etap decydujący o szybkości jodowania acetonu | 1 |
| 20.2 | CH₃–CO–CH₃ + I₂ + H₂O → CH₃–CO–CH₂I + H₃O⁺ + I⁻Równanie sumaryczne jodowania acetonu | 1 |
| 20.3 | katalizator: H₃O⁺; tak, reakcja jest autokatalityczna, bo jony H₃O⁺ są też jej produktemAutokataliza w jodowaniu acetonu | 1 |
| 21.1 | probówka B, kwas trichlorooctowy CCl₃COOH: trzy elektroujemne atomy chloru najbardziej ułatwiają oderwanie H⁺; 1 pkt za literę i wzór bez wyjaśnieniaMoc kwasów chlorooctowych | 2 |
| 21.2 | CH₃COOH; pKa = 4,76Najsłabszy kwas i jego pKa | 1 |
| 22 | C₆H₅COOH + SOCl₂ → C₆H₅COCl + SO₂ + HCl (ogrzewanie)Otrzymywanie chlorku benzoilu | 1 |
| 23 | reakcja chlorku kwasowego z alkoholem jest praktycznie nieodwracalna, a estryfikacja kwasem karboksylowym odwracalna, więc ustala się w niej równowagaWydajność estryfikacji: chlorek kwasowy a kwas | 1 |
| 24.1 | A – propen, B – 2-bromopropan, C – propan-2-ol; 1 pkt za dwa wzoryCiąg przemian do octanu izopropylu | 2 |
| 24.2 | reakcja 1: addycja, elektrofilowy; reakcja 2: substytucja, nukleofilowy; 1 pkt za jeden wiersz albo jedną kolumnęTyp i mechanizm reakcji | 2 |
| 25 | wzór empiryczny CH₂O, rzeczywisty C₃H₆O₃; X – aldehyd glicerynowy, Y – kwas mlekowy; Q (kwas 3-hydroksypropanowy) + NaOH → HO–CH₂–CH₂–COONa + H₂OWzór C₃H₆O₃ i trzy izomery | 4 |
| 26 | kwas 1: kation o-toluidyniowy CH₃–C₆H₄–NH₃⁺, zasada 2: OH⁻, zasada 1: o-toluidyna CH₃–C₆H₄–NH₂, kwas 2: H₂OSprzężone pary kwas–zasada według Brønsteda | 1 |
| 27 | produkt: 2-(bromometylo)anilina; przemiana jest reakcją utleniania-redukcjiBromowanie o-toluidyny w świetle | 1 |
| 28 | probówka I: H₃N⁺–CH(CH₂C₆H₅)–COOH; II: H₃N⁺–CH(CH₂C₆H₅)–COO⁻; III: H₂N–CH(CH₂C₆H₅)–COO⁻; 1 pkt za dwa jonyFormy jonowe fenyloalaniny w zależności od pH | 2 |
| 29 | tak: D-mannoza różni się od D-glukozy tylko konfiguracją przy C-2, a degradacja Ruffa usuwa C-1, więc obie dają D-arabinozęDegradacja Ruffa D-mannozy i D-glukozy | 1 |
| 30 | D-arabinozaCukier dający kwas mezo-winowy | 1 |
| Razem | 60 | |
Najczęstsze pytania o ten arkusz
Kiedy odbyła się matura z chemii na poziomie rozszerzonym w maju 2024?
Egzamin odbył się 16 maja 2024 r. Trwał 180 minut. Za wszystkie zadania można było zdobyć 60 punktów.
Ile zadań miała matura z chemii na poziomie rozszerzonym w maju 2024?
Arkusz miał 30 zadań za 60 punktów. Razem z podpunktami klucz CKE liczy 43 pozycje i wszystkie są w tabeli odpowiedzi na tej stronie.
Gdzie znaleźć arkusz i odpowiedzi do matury z chemii na poziomie rozszerzonym w maju 2024?
Odpowiedzi do wszystkich 43 pozycji klucza są w tabeli na tej stronie: w zadaniach zamkniętych dosłownie z zasad oceniania CKE, w otwartych sens przykładowego rozwiązania CKE. Oficjalny arkusz i zasady oceniania publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna na cke.gov.pl. Bezpośrednie linki do tych plików PDF są w sekcji „Źródła” na dole strony.