Matura z chemii maj 2025 - arkusz CKE z odpowiedziami
Arkusz sesji głównej z 16 maja 2025 r.: 29 zadań, 60 punktów i 180 minut. Zaczyna się od krzemu i chloru, rozszczepienia uranu-235 i związków jodu, najdłuższe obliczenie (4 pkt) to równanie kinetyczne, a część organiczna obejmuje m.in. hydroborowanie alkenów, kamfen, p-ksylen, redukcję w syntezie feksofenadyny, kwas mlekowy i PLA oraz oktopaminę. Poniżej klucz CKE do wszystkich 42 pozycji.
- Data egzaminu
- 16 maja 2025
- Poziom
- poziom rozszerzony
- Liczba zadań
- 29
- Punkty
- 60
- Czas pracy
- 180 min
Odpowiedzi do arkusza (klucz CKE)
W zadaniach obliczeniowych podajemy wynik końcowy z klucza CKE, a w pozostałych otwartych sens przykładowego rozwiązania. Punkt dostaje każda poprawna metoda i każda odpowiedź spełniająca kryteria z zasad oceniania (link w źródłach na dole strony).
| Zadanie | Odpowiedź i temat | Pkt |
|---|---|---|
| 1.1 | E – krzem (Si): blok p, 4 elektrony walencyjne; X – chlor (Cl): blok p, 7 elektronów walencyjnych; 1 pkt za jeden pierwiastekKrzem i chlor: symbol, blok, elektrony walencyjne | 2 |
| 1.2 | n = 3, l = 1 (niesparowany elektron 3p krzemu)Liczby kwantowe niesparowanego elektronu | 1 |
| 1.3 | jon Cl⁻: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶Konfiguracja elektronowa jonu Cl⁻ | 1 |
| 2.1 | ¹₀n + ²³⁵₉₂U → ⁹²₃₆Kr + ¹⁴¹₅₆Ba + 3 ¹₀nRozszczepienie uranu-235 | 1 |
| 2.2 | powstaje jądro ksenonu-140 (Xe 140); większy stosunek liczby neutronów do liczby protonów ma uran-235Bilans reakcji jądrowej | 1 |
| 3.1 | I₂O₅ + H₂O → 2HIO₃Tlenek jodu(V) z wodą | 1 |
| 3.2 | I₂O₅ + 5CO → I₂ + 5CO₂Tlenek jodu(V) z tlenkiem węgla(II) | 1 |
| 4 | wzór empiryczny IO₂, wzór rzeczywisty I₂O₄Wzór empiryczny i rzeczywisty tlenku jodu | 2 |
| 5.1 | redukcja: IO₃⁻ + 3Cl⁻ + 6H⁺ + 2e⁻ → ICl₃ + 3H₂O; współczynniki: 3IO₃⁻ + I₂ + 18H⁺ + 15Cl⁻ → 5ICl₃ + 9H₂OOtrzymywanie trichlorku jodu: bilans redoks | 2 |
| 5.2 | wzór elektronowy ICl₃: trzy wiązania I–Cl i dwie wolne pary na atomie jodu; nie, bo liczba przestrzenna Lp = 3 + 2 = 5, a model ma Lp = 4; 1 pkt za wzór albo za rozstrzygnięcie z LpTrichlorek jodu: wzór elektronowy i model VSEPR | 2 |
| 6 | probówka I: w probówce II powstaje dodatkowo osad BaSO₄Otrzymywanie czystego CuO | 1 |
| 7.1 | probówka I: Ca(OH)₂; probówka II: Al(OH)₃Identyfikacja wodorotlenków | 1 |
| 7.2 | Cu(OH)₂ → CuO + H₂O (ogrzewanie); Cr(OH)₃ + OH⁻ → [Cr(OH)₄]⁻ (klucz uznaje też [Cr(OH)₆]³⁻)Rozkład termiczny i amfoteryczność wodorotlenków | 2 |
| 8 | przereagowało 69,2% KBrOtrzymywanie bromowodoru: wydajność | 2 |
| 9 | doświadczenie 1: Ag + NO₃⁻ + 2H⁺ → Ag⁺ + NO₂ + H₂O; doświadczenie 2: Zn + 2H⁺ → Zn²⁺ + H₂Srebro i cynk w kwasach | 2 |
| 10.1 | P, FCzynniki wpływające na szybkość reakcji | 1 |
| 10.2 | v = k·c(X₂)·c(Y₂)², k = 1 mol⁻²·dm⁶·s⁻¹; po przereagowaniu 3 moli: [X₂] = 0,25 i [Y₂] = 0,5 mol·dm⁻³, v = 6,25·10⁻² mol·dm⁻³·s⁻¹Równanie kinetyczne i szybkość reakcji | 4 |
| 11 | HPO₄²⁻ + H₂O ⇄ H₂PO₄⁻ + OH⁻; H₂PO₄⁻ + H₂O ⇄ HPO₄²⁻ + H₃O⁺Odczyn roztworów fosforanów sodu | 2 |
| 12 | pH = 5,5; zdjęcie B (błękit bromotymolowy żółty)pH roztworu chlorku amonu i wskaźnik | 3 |
| 13 | K = 14,8 (stężenia: NH₃ 0,2, N₂ 0,1, H₂ 0,3 mol·dm⁻³)Stała równowagi syntezy amoniaku | 2 |
| 14.1 | stężenie H⁺ musi się zwiększać; w półogniwie A zachodzi utlenianie, a drugie jest katodą; A łączymy z półogniwem COgniwo galwaniczne: dobór półogniw | 2 |
| 14.2 | (–) Pt | Br⁻, Br₂ || Co³⁺, Co²⁺ | Pt (+)Schemat ogniwa galwanicznego | 1 |
| 15 | ok. 27 900 kJEnergia ze spalania letniego LPG | 2 |
| 16 | mniejsza niż; letniegoZimowy i letni LPG: energia i CO₂ | 1 |
| 17.1 | schemat 1: 3-etylopent-2-en, H₂O w obecności H⁺ (albo H₃O⁺) → 3-etylopentan-3-ol; schemat 2: 2-metylobut-1-en, H₂O oraz BH₃, H₂O₂, OH⁻ → 2-metylobutan-1-ol; 1 pkt za schematHydratacja alkenów: substraty i warunki | 2 |
| 17.2 | z HBr: H przyłącza się do grupy =CH₂ (powstaje CH₃), a Br do trzeciorzędowego atomu węgla pierścienia; z H₂O (wbrew regule Markownikowa): grupa OH przy końcowym CH₂, H przy atomie węgla pierścieniaAddycja HBr i wody do kamfenu | 1 |
| 18 | w obu reakcjach substytucja; mechanizm: przy świetle rodnikowy, w obecności Fe elektrofilowyReakcje p-ksylenu z bromem | 1 |
| 19 | CH₃–C₆H₄–CH₃ + Br₂ → CH₃–C₆H₄–CH₂Br + HBr (światło)Bromowanie p-ksylenu w łańcuchu bocznym | 1 |
| 20 | HOOC–C₆H₄–COOH (grupy COOH w położeniu para)Wzór kwasu tereftalowego | 1 |
| 21 | (CH₃)₃C–CHO + NaBH₄ → (CH₃)₃C–CH₂OH (2,2-dimetylopropan-1-ol)Redukcja aldehydu borowodorkiem sodu | 1 |
| 22 | z butan-2-onem: powstaje alkohol z asymetrycznym atomem węglaMieszanina racemiczna po redukcji ketonu | 1 |
| 23 | dwóch moli elektronów; hybrydyzacja sp² w substracie, sp³ w produkcieRedukcja ketonu w syntezie feksofenadyny | 2 |
| 24 | A, C, B: octan tert-butylu < octan sec-butylu < octan butyluTemperatury wrzenia estrów butylowych | 1 |
| 25.1 | dwa wzory enancjomerów kwasu mlekowego (COOH, CH₃, H i OH przy jednym atomie węgla), które są swoimi lustrzanymi odbiciamiEnancjomery kwasu mlekowego | 1 |
| 25.2 | –[O–CH(CH₃)–CO]ₙ–Wzór poli(kwasu mlekowego), PLA | 1 |
| 26 | probówka III; 2CH₃CH(OH)COOH + Cu(OH)₂ → (CH₃CH(OH)COO)₂Cu + 2H₂OIdentyfikacja kwasu mlekowego | 1 |
| 27.1 | P, PWłaściwości oktopaminy | 1 |
| 27.2 | B (grupa aminowa); fragment A (fenolowy) uległ reakcji z FeCl₃Grupy funkcyjne oktopaminy | 1 |
| 27.3 | produkt X: HO–C₆H₄–CH(OH)–CH₂OH; gaz: N₂Oktopamina z kwasem azotowym(III) | 1 |
| 28.1 | CH₃CH₂COOH + Br₂ → CH₃CHBrCOOH + HBr (katalizator P)Bromowanie kwasu propanowego | 1 |
| 28.2 | CH₃CHBrCOOH + 3NH₃ → CH₃CH(NH₂)COO⁻ + 2NH₄⁺ + Br⁻Synteza alaniny z kwasu 2-bromopropanowego | 1 |
| 29 | pentozy: 1 i 4; para anomerów: 2 i 3Monosacharydy: pentozy i anomery | 1 |
| Razem | 60 | |
Najczęstsze pytania o ten arkusz
Kiedy odbyła się matura z chemii na poziomie rozszerzonym w maju 2025?
Egzamin odbył się 16 maja 2025 r. Trwał 180 minut. Za wszystkie zadania można było zdobyć 60 punktów.
Ile zadań miała matura z chemii na poziomie rozszerzonym w maju 2025?
Arkusz miał 29 zadań za 60 punktów. Razem z podpunktami klucz CKE liczy 42 pozycje i wszystkie są w tabeli odpowiedzi na tej stronie.
Gdzie znaleźć arkusz i odpowiedzi do matury z chemii na poziomie rozszerzonym w maju 2025?
Odpowiedzi do wszystkich 42 pozycji klucza są w tabeli na tej stronie: w zadaniach zamkniętych dosłownie z zasad oceniania CKE, w otwartych sens przykładowego rozwiązania CKE. Oficjalny arkusz i zasady oceniania publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna na cke.gov.pl. Bezpośrednie linki do tych plików PDF są w sekcji „Źródła” na dole strony.