Matura z wiedzy o społeczeństwie maj 2025 - arkusz CKE z odpowiedziami
Arkusz sesji głównej z 13 maja 2025 r., wspólny dla liceów, techników i szkół branżowych w formule 2023: 21 zadań, 60 punktów i 180 minut. Test obejmuje m.in. normy społeczne i stereotypy w reklamie, Kaszubów, państwa wieloetniczne, budżet obywatelski Warszawy, RPA, konstytucje PRL i Francji, mniejszości narodowe, poparcie dla NATO i Afganistan, a na końcu są pozew o zachowek i wypowiedź o systemach wyborczych do Sejmu i Senatu. Poniżej klucz CKE do wszystkich 45 pozycji.
- Data egzaminu
- 13 maja 2025
- Poziom
- poziom rozszerzony
- Liczba zadań
- 21
- Punkty
- 60
- Czas pracy
- 180 min
Pismo procesowe i wypowiedź argumentacyjna
Oba polecenia są obowiązkowe, bez wyboru tematu. Za pismo procesowe do 5 punktów, za wypowiedź do 7; arkusz nie podaje minimalnej długości.
- Zadanie 20 (0–5 pkt)Jako Żaklina Żarocka napisz fragment pisma procesowego – poprzedzający uzasadnienie, którego dotyczy materiał 1. – wszczynającego postępowanie przed sądem powszechnym.Pismo ma mieć formalny charakter: nazwę, miejsce i datę pisma, nazwy i dane stron, nazwę sądu i jego wydziału, wartość przedmiotu sporu, żądanie oraz informację o próbie pozasądowego rozwiązania sporu.
- Zadanie 21 (0–7 pkt)Scharakteryzuj systemy wyborcze obowiązujące w wyborach do Sejmu RP i w wyborach do Senatu RP oraz sformułuj argumenty i kontrargumenty do tezy: Wybory większościowe mogą lepiej służyć reprezentacji grup mniejszościowych niż wybory proporcjonalne.Ocenia się trzy aspekty: system wyborczy do Sejmu, system wyborczy do Senatu oraz argumenty i kontrargumenty do tezy, a do tego formę, strukturę i logikę wywodu.
Odpowiedzi do arkusza (klucz CKE)
W zadaniach otwartych podajemy sens odpowiedzi z przykładowych rozwiązań CKE, a nie jedyne poprawne brzmienie. Przy rozstrzygnięciu („tak”, „nie”) punkt jest dopiero za uzasadnienie, więc podajemy też główny argument z klucza. Kryteria są w zasadach oceniania (link w źródłach na dole strony).
| Zadanie | Odpowiedź i temat | Pkt |
|---|---|---|
| 1.1 | tekst 1. dotyczy norm obyczajowych, a tekst 2. norm moralnychRodzaje norm społecznych | 1 |
| 1.2 | socjalizacja (klucz uznaje też enkulturację i wychowanie)Przyswajanie norm i wartości | 1 |
| 2.1 | reklamy z tekstu 1. upraszczają wizerunek mężczyzn do kilku schematów, np. „modeli” albo „leniwych przeżuwaczy śmieciowego jedzenia”Stereotyp płci w reklamie | 1 |
| 2.2 | nie: reklamy z tekstu 1. utrwalają stereotyp, a według tekstu 2. skuteczne są reklamy pokazujące czynności nietypowe dla danej płciSkuteczność reklam a stereotypy | 1 |
| 3.1 | kontrargument: klasy wyróżnione według zawodu i według dochodu mają różny udział w społeczeństwieStruktura klasowa: dochód a zawód | 1 |
| 3.2 | po argumencie z każdego wykresu: inteligencję łączy wykształcenie, ale dochody ma bardzo różne; jej przedstawiciele mogą pracować poniżej kwalifikacjiInteligencja w strukturze społecznej | 1 |
| 3.3 | P, PKlasa a warstwa, społeczeństwo postindustrialne | 1 |
| 4.1 | oczepiny oznaczały zmianę kategorii społecznej kobiety, czyli przejście ze stanu panieńskiego do zamężnegoOczepiny jako obrzęd przejścia | 1 |
| 4.2 | A: pomorskieWojewództwo, w którym mieszka najwięcej Kaszubów | 1 |
| 5.1 | A – Belgia (7), B – Szwajcaria (4), C – Hiszpania (2); 1 pkt za trzy nazwy bez numerów albo dwie z numeramiPaństwa wieloetniczne i wielojęzyczne na mapie | 2 |
| 5.2 | argument: Belgia i Szwajcaria są federacjami; kontrargument: Hiszpania jest państwem unitarnym mimo autonomii regionówWieloetniczność a ustrój federalny | 1 |
| 6.1 | stowarzyszenie (rejestrowe)Forma prawna organizacji pozarządowej | 1 |
| 6.2 | np. jako organizacja pożytku publicznego może dostawać 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych i bezpłatnie informować o sobie w mediach publicznychStatus organizacji pożytku publicznego | 1 |
| 7.1 | D: budżet obywatelskiNarzędzie wpływu mieszkańców na wydatki miasta | 1 |
| 7.2 | nie: głosowało blisko 110 tys. mieszkańców, a w dzielnicach od 3,6 do 9%, więc to nie jest kultura uczestnictwa większościBudżet obywatelski a kultura polityczna | 1 |
| 7.3 | 1) Rada m.st. Warszawy; 2) Prezydent m.st. WarszawyOrgany stolicy | 1 |
| 8.1 | zdania 1, 2 i 7 (same fakty)Fakty i opinie w tekście o RPA | 1 |
| 8.2 | władza Mandeli miała legitymizację legalną (został prezydentem w 1994 r. zgodnie z procedurami) albo demokratyczną (wygrana ANC w wyborach), nie tylko charyzmatycznąTypy legitymizacji władzy | 1 |
| 9.1 | zasada suwerenności narodu (władza „ludu pracującego”) i zasada pluralizmu politycznego (przewodnia rola PZPR); 1 pkt za jednąKonstytucja PRL a zasady ustroju RP | 2 |
| 9.2 | np. państwo nazywa się dziś Rzeczpospolita Polska, nie ma rad narodowych, władza należy do Narodu, a mandat posła jest wolny; 2 pkt za trzy argumenty, 1 pkt za dwaDlaczego przepis Konstytucji PRL nie obowiązuje | 2 |
| 10.1 | C: Republika FrancuskaPaństwo z fragmentu konstytucji | 1 |
| 10.2 | tak: prezydent Francji może przewodniczyć Radzie Ministrów i rozwiązać Zgromadzenie Narodowe w dowolnej sytuacji, a Prezydent RP zwołuje tylko Radę Gabinetową i skraca kadencję Sejmu w przypadkach z KonstytucjiPrezydent Francji a Prezydent RP | 2 |
| 10.3 | F, P (według przytoczonego w arkuszu art. 68 konstytucji Francji)Prezydent w V Republice | 1 |
| 11.1 | F, PZmiana Konstytucji RP (art. 235) | 1 |
| 11.2 | np. inne podmioty i liczba posłów przy inicjatywie, Senat uchwala zmianę w tym samym brzmieniu, kwalifikowane większości, brak weta Prezydenta, możliwe referendum zatwierdzające; 2 pkt za trzy różnice, 1 pkt za dwieZmiana Konstytucji a zwykła ustawa | 2 |
| 12.1 | B: środków karnychRozstrzygnięcia w wyroku sądu | 1 |
| 12.2 | występek: zbrodnią jest czyn zagrożony karą co najmniej 3 lat pozbawienia wolności, a w tej sprawie (jazda po pijanemu) orzekał sąd rejonowyZbrodnia czy występek | 1 |
| 13.1 | prawa I generacji państwa muszą przestrzegać bezwzględnie, a prawa II generacji urzeczywistniać stopniowo, w miarę możliwościPakty praw człowieka z 1966 r.: generacje praw | 1 |
| 13.2 | Organizacja Narodów ZjednoczonychOrganizacja, która przyjęła pakty | 1 |
| 14.1 | osoba z opisu A: ma Kartę Polaka, więc nie jest obywatelką Polski, a status mniejszości narodowej mają tylko obywateleKto należy do mniejszości narodowej | 1 |
| 14.2 | komitety wyborcze mniejszości narodowych są zwolnione z progu wyborczego przy podziale mandatówMniejszości w wyborach do Sejmu | 1 |
| 14.3 | nie: konwencja jest aktem Rady Europy, a prawo wtórne UE tworzą instytucje UniiKonwencja a prawo Unii Europejskiej | 1 |
| 15.1 | ład dwubiegunowy (jałtański); Stany Zjednoczone i Związek RadzieckiŁad międzynarodowy po II wojnie światowej | 1 |
| 15.2 | argument: po zimnej wojnie wiele państw stało się mocarstwami ponadregionalnymi; kontrargument: w latach 90. dominowały USA, czyli ład był jednobiegunowyCzy dzisiejszy ład jest policentryczny | 1 |
| 16.1 | F, PPoparcie Polaków dla NATO (wykres CBOS) | 1 |
| 16.2 | zdecydowane poparcie dla NATO rośnie wraz z zainteresowaniem polityką (z danymi z tabeli)Zainteresowanie polityką a poparcie dla NATO | 1 |
| 16.3 | wzrosty poparcia w kwietniu 2014 r. (aneksja Krymu) i w marcu 2022 r. (pełnoskalowa agresja Rosji na Ukrainę)Wydarzenia a poparcie dla NATO | 1 |
| 17.1 | B: traktatu z LizbonyWiększość kwalifikowana w Radzie UE | 1 |
| 17.2 | większość kwalifikowana zachęca państwa do budowania porozumień, a decyzje zapadają łatwiej niż przy jednomyślnościGłosowanie w Radzie UE a integracja | 1 |
| 18.1 | C: strefy SchengenForma współpracy pokazana na mapie | 1 |
| 18.2 | niebieskie są państwa członkowskie UE, a żółte państwa spoza UniiKolory na mapie strefy Schengen | 1 |
| 19.1 | AfganistanPaństwo z tekstów o interwencji ZSRR i misji ISAF | 1 |
| 19.2 | argument: po interwencji radzieckiej i wojnie domowej władzę przejęli fundamentaliści, a ISAF miała ustabilizować państwo; kontrargument: tekst 1. dotyczy lat 80., a misja ISAF XXI wiekuAfganistan: przyczyny misji ISAF | 1 |
| 20 | pozew o zachowek Żakliny Żarockiej przeciw Pameli Palickiej do Sądu Rejonowego w Olsztynie, Wydział Cywilny: wartość przedmiotu sporu 90 000 zł, żądanie zasądzenia tej kwoty z ustawowymi odsetkami i informacja, że do próby pozasądowego rozwiązania sporu nie doszłoPismo procesowe (polecenie wyżej) | 5 |
| 21 | bez klucza: do 7 pkt za trzy aspekty tematu (system wyborczy do Sejmu, system wyborczy do Senatu, argumenty i kontrargumenty) oraz formę, strukturę i logikę wywoduSystemy wyborcze do Sejmu i Senatu (polecenie wyżej) | 7 |
| Razem | 60 | |
Najczęstsze pytania o ten arkusz
Kiedy odbyła się matura z wiedzy o społeczeństwie na poziomie rozszerzonym w maju 2025?
Egzamin odbył się 13 maja 2025 r. Trwał 180 minut. Za wszystkie zadania można było zdobyć 60 punktów.
Ile zadań miała matura z wiedzy o społeczeństwie na poziomie rozszerzonym w maju 2025?
Arkusz miał 21 zadań za 60 punktów. Razem z podpunktami klucz CKE liczy 45 pozycji i wszystkie są w tabeli odpowiedzi na tej stronie.
Co trzeba było napisać na maturze z wiedzy o społeczeństwie na poziomie rozszerzonym w maju 2025?
Dwa polecenia dla wszystkich zdających, bez wyboru tematu. Zadanie 20 (0–5 pkt): Jako Żaklina Żarocka napisz fragment pisma procesowego – poprzedzający uzasadnienie, którego dotyczy materiał 1. – wszczynającego postępowanie przed sądem powszechnym. Zadanie 21 (0–7 pkt): Scharakteryzuj systemy wyborcze obowiązujące w wyborach do Sejmu RP i w wyborach do Senatu RP oraz sformułuj argumenty i kontrargumenty do tezy: Wybory większościowe mogą lepiej służyć reprezentacji grup mniejszościowych niż wybory proporcjonalne.
Gdzie znaleźć arkusz i odpowiedzi do matury z wiedzy o społeczeństwie na poziomie rozszerzonym w maju 2025?
Odpowiedzi do wszystkich 45 pozycji klucza są w tabeli na tej stronie: w zadaniach zamkniętych dosłownie z zasad oceniania CKE, w otwartych sens przykładowego rozwiązania CKE. Oficjalny arkusz i zasady oceniania publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna na cke.gov.pl. Bezpośrednie linki do tych plików PDF są w sekcji „Źródła” na dole strony.