Matura z biologii maj 2024 - arkusz CKE z odpowiedziami
Arkusz sesji głównej z 14 maja 2024 r.: 21 zadań, 60 punktów i 180 minut. Zadania dotyczą m.in. bioluminescencji świetlików, bakterii termofilnych, mchu bezlistu, rotawirusów, roztoczy, chorób mitochondrialnych i paskowania brzanki sumatrzańskiej. Poniżej klucz CKE do wszystkich 46 pozycji.
- Data egzaminu
- 14 maja 2024
- Poziom
- poziom rozszerzony
- Liczba zadań
- 21
- Punkty
- 60
- Czas pracy
- 180 min
Odpowiedzi do arkusza (klucz CKE)
W zadaniach otwartych podajemy sens odpowiedzi z przykładowych rozwiązań CKE, a nie jedyne poprawne brzmienie: punkt dostaje każda odpowiedź spełniająca kryteria z zasad oceniania (link w źródłach na dole strony). Gdy klucz uznaje wiele przykładów, podajemy kilka z nich.
| Zadanie | Odpowiedź i temat | Pkt |
|---|---|---|
| 1.1 | białka: aminokwasy, wiązania peptydowe, funkcja budulcowa; polisacharyd: monosacharydy, wiązania glikozydowe, funkcja zapasowaPolimery: monomery, wiązania i funkcje | 2 |
| 1.2 | struktura I-rzędowa – D, II-rzędowa – B, III-rzędowa – CRzędowość struktury białka na rysunkach | 1 |
| 2 | aktywność polimerazy: synteza DNA na matrycy RNA lub DNA; aktywność rybonukleazy: rozkład (hydroliza) RNAOdwrotna transkryptaza retrowirusów: dwie aktywności | 2 |
| 3.1 | samice Photuris naśladują sygnały świetlne samic Photinus i wabią samce, które zjadają, więc wkładają mniej energii w polowanieBioluminescencja: korzyść drapieżnych samic świetlików | 1 |
| 3.2 | ATP, wzrasta, wystąpienieLucyferyna i lucyferaza w wykrywaniu mikroorganizmów | 2 |
| 3.3 | tchawki (tracheole)Narząd doprowadzający tlen do komórek świetlika | 1 |
| 4 | A2: bloker kanału K+ wydłuża fazę repolaryzacjiPotencjał czynnościowy: skutek blokera kanałów | 1 |
| 5.1 | 1. N (więcej nasyconych kwasów tłuszczowych), 2. T (więcej krótkich kwasów tłuszczowych)Lipidy błony a życie w niskiej temperaturze | 1 |
| 5.2 | cysteinaAminokwas tworzący mostki disiarczkowe w białkach termofili | 1 |
| 5.3 | pary GC łączą trzy wiązania wodorowe, a pary AU dwa, więc RNA bogate w GC jest stabilniejsze w wysokiej temperaturzePary GC a stabilność rRNA i tRNA termofili | 1 |
| 5.4 | termofile: ich polimerazy DNA (np. Taq) nie ulegają denaturacji w wysokiej temperaturze cykli PCRŹródło polimeraz DNA do PCR | 1 |
| 5.5 | D: translacja mRNA zaczyna się przed zakończeniem jego syntezyCecha bakterii jako prokariontów | 1 |
| 6.1 | sporofit ma chlorofil (zielona puszka zarodni), więc sam wytwarza związki organiczne w fotosyntezieBezlist: samodzielność sporofitu | 1 |
| 6.2 | dwupienną, bo są osobne gametofity męskie i żeńskieBezlist: gametofit jednopienny czy dwupienny | 1 |
| 6.3 | haploidalne, różnePrzemiana pokoleń mchów | 1 |
| 7 | CBielmo na przekroju nasiona tytoniu | 1 |
| 8.1 | im dłużej nasiona buka są przechowywane, tym mniejsza ich zdolność do kiełkowaniaŻywotność nasion buka: wniosek z doświadczenia | 1 |
| 8.2 | liścienie: np. gromadzą substancje zapasoweSiewka buka: struktura X | 1 |
| 9.1 | skórka, merystemu wierzchołkowego, żywaŁodyga lipy o budowie pierwotnej: tkanki | 2 |
| 9.2 | np. komórki skórki ściśle do siebie przylegają albo mają zgrubiałe zewnętrzne ściany, więc chronią łodygęTkanka okrywająca: cecha budowy a funkcja ochronna | 1 |
| 10.1 | B: błon płodowychDrzewo filogenetyczne kręgowców: cecha X | 1 |
| 10.2 | P, F, FEwolucja kręgowców: pokrewieństwo krokodyli i ptaków, grupy mono- i parafiletyczne | 2 |
| 11 | trzustka – D, grasica – B, nadnercza – CGruczoły dokrewne na schemacie | 2 |
| 12.1 | niestrawione dwucukry (brak disacharydaz w uszkodzonych kosmkach) osmotycznie zatrzymują wodę w jelicie, a wydzielane jony chlorkowe pociągają wodę do treści jelitaRotawirusy: dlaczego biegunka odwadnia | 2 |
| 12.2 | spada, szybciejOdwodnienie: objętość osocza i praca serca | 1 |
| 12.3 | wolniejszy metabolizm (mniejsza aktywność enzymów oddychania komórkowego) zużywa mniej glukozy, której we krwi jest mało, więc starcza jej na dłużejObniżenie tempa metabolizmu przy niskiej glukozie | 1 |
| 12.4 | zakażenie zmniejsza produkcję laktazy, więc laktoza z mleka nie jest trawionaNietolerancja mleka po zakażeniu rotawirusem | 1 |
| 13.1 | tyroksyna (T4) albo trijodotyronina (T3)Hormon zawierający jod | 1 |
| 13.2 | przy niedoborze jodu tarczyca wydziela za mało hormonów, które słabiej hamują przysadkę (ujemne sprzężenie zwrotne), więc przysadka wydziela więcej TSHNiedobór jodu a poziom TSH | 1 |
| 14.1 | pajęczaki, np. cztery pary odnóży krocznychRoztocze: gromada stawonogów | 1 |
| 14.2 | komórek tucznych, rozszerzenie, zwiększenieAlergia na roztocza: IgE i histamina | 2 |
| 15.1 | mają własne DNA i rybosomy, ale większość ich białek koduje genom jądrowyMitochondria jako organella półautonomiczne | 1 |
| 15.2 | P, F, FDziedziczenie chorób mitochondrialnych | 2 |
| 15.3 | glikolizy, pirogronian, mleczanChoroba mitochondrialna: skutki metaboliczne | 2 |
| 16.1 | wzór 1 (pełne paskowanie): AABB, AaBB, AABb, AaBb; wzór 2 (skrócony pasek środkowy): AAbb, Aabb, aaBB, aaBbPaskowanie brzanki sumatrzańskiej: genotypy | 2 |
| 16.2 | krzyżówka AaBb × AaBb: wzór 1 : wzór 2 : wzór 3 = 9 : 6 : 1Krzyżówka dwóch podwójnych heterozygot | 2 |
| 17.1 | A1: z jednej nici, a komplementarne odcinki są w przeciwnej orientacjiBudowa cząsteczki tRNA | 1 |
| 17.2 | ramię akceptorowe przyłącza właściwy aminokwas; antykodon łączy się z odpowiednim kodonem mRNAtRNA: funkcje ramienia akceptorowego i antykodonu | 2 |
| 18.1 | DDojrzały mRNA z nici matrycowej | 1 |
| 18.2 | Met-Pro-Ala-Cys (metionina, prolina, alanina, cysteina)Sekwencja aminokwasów z pierwszego eksonu | 1 |
| 19.1 | C: translokacjaPrzewlekła białaczka szpikowa: rodzaj mutacji | 1 |
| 19.2 | F, PMutacja w przewlekłej białaczce szpikowej: struktura i liczba chromosomów | 1 |
| 20.1 | płazy rozmnażają się w wodzie (kijanki żyją tylko w wodzie), więc osuszanie i zanik małych zbiorników odbiera im miejsca rozroduOsuszanie siedlisk a liczebność płazów | 1 |
| 20.2 | C: Konwencja Waszyngtońska (CITES)Handel gatunkami zagrożonymi: która konwencja | 1 |
| 21.1 | pierwsza hipoteza: B i C; druga hipoteza: A i BDoświadczenie z krzewami A. dumosa: które próby porównać | 2 |
| 21.2 | w cieniu krzewów rośliny jednoroczne tracą mniej wody w transpiracji, a woda jest substratem fotosyntezy, więc w suszy przyrastają bardziejCień krzewów a bilans wodny roślin jednorocznych | 1 |
| Razem | 60 | |
Najczęstsze pytania o ten arkusz
Kiedy odbyła się matura z biologii na poziomie rozszerzonym w maju 2024?
Egzamin odbył się 14 maja 2024 r. Trwał 180 minut. Za wszystkie zadania można było zdobyć 60 punktów.
Ile zadań miała matura z biologii na poziomie rozszerzonym w maju 2024?
Arkusz miał 21 zadań za 60 punktów. Razem z podpunktami klucz CKE liczy 46 pozycji i wszystkie są w tabeli odpowiedzi na tej stronie.
Gdzie znaleźć arkusz i odpowiedzi do matury z biologii na poziomie rozszerzonym w maju 2024?
Odpowiedzi do wszystkich 46 pozycji klucza są w tabeli na tej stronie: w zadaniach zamkniętych dosłownie z zasad oceniania CKE, w otwartych sens przykładowego rozwiązania CKE. Oficjalny arkusz i zasady oceniania publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna na cke.gov.pl. Bezpośrednie linki do tych plików PDF są w sekcji „Źródła” na dole strony.