Matura próbna z biologii styczeń 2026 - arkusz CKE z odpowiedziami
Próbny egzamin maturalny CKE z 14 stycznia 2026 r.: 20 zadań (54 pozycje razem z podpunktami), 60 punktów i 180 minut. Zadania dotyczą m.in. akwaporyn i asymetrii błon komórkowych, plazmolizy w skórce cebuli, wiązki przewodzącej z miazgą, bakterii Azotobacter przy nawożeniu bawełny mocznikiem, wędrówki larw glisty ludzkiej, grup krwi ABO przy przetaczaniu krwi, genu BMP15 u owiec, glifosatu i kaskady troficznej z wydrami, jeżowcami i brunatnicami. Poniżej klucz CKE do wszystkich 54 pozycji.
- Data egzaminu
- 14 stycznia 2026
- Poziom
- poziom rozszerzony
- Liczba zadań
- 20
- Punkty
- 60
- Czas pracy
- 180 min
Odpowiedzi do arkusza (klucz CKE)
W zadaniach otwartych podajemy sens odpowiedzi z przykładowych rozwiązań CKE, a nie jedyne poprawne brzmienie: punkt dostaje każda odpowiedź spełniająca kryteria z zasad oceniania (link w źródłach na dole strony). Gdy klucz uznaje wiele przykładów, podajemy jeden z nich.
| Zadanie | Odpowiedź i temat | Pkt |
|---|---|---|
| 1.1 | C2: struktura IV-rzędowa, bo akwaporyna jest zbudowana z czterech łańcuchów polipeptydowychAkwaporyna: rzędowość struktury białka | 1 |
| 1.2 | bierny: woda przechodzi dzięki różnicy stężeń po obu stronach błony, bez nakładu energiiTransport wody przez akwaporynę | 1 |
| 1.3 | większa ilość moczu: przy niedziałającej akwaporynie nefron resorbuje mniej wodyNiefunkcjonalna akwaporyna a ilość moczu | 1 |
| 2.1 | enzymy wytwarzające fosfolipidy są związane tylko z warstwą cytozolową błony ER, a flipazy (w rozumieniu z treści zadania) przenoszą do drugiej warstwy tylko niektóre fosfolipidy; 1 pkt za jedną przyczynęAsymetria fosfolipidów w błonach | 2 |
| 2.2 | glikolipidy powstają w niecytozolowej warstwie błony aparatu Golgiego i zostają w niej przy odrywaniu się pęcherzyków i ich fuzji z błoną komórkową, więc trafiają do zewnętrznej warstwyDroga glikolipidów do błony komórkowej | 1 |
| 2.3 | F, FWarstwy błon w komórce | 1 |
| 2.4 | ochronna, np. przed strawieniem albo urazami mechanicznymiFunkcja glikokaliksu | 1 |
| 3.1 | wyciąć cienki skrawek skórki liścia spichrzowego cebuli z barwnikiem, położyć go w kropli wody na szkiełku podstawowym i przykryć szkiełkiem nakrywkowymPrzygotowanie preparatu mikroskopowego | 1 |
| 3.2 | protoplasty obkurczają się i odstają od ścian komórkowych (plazmoliza), bo w hipertonicznym roztworze NaCl woda osmotycznie wypływa z komórek; 1 pkt za sam opisPlazmoliza w skórce cebuli | 2 |
| 3.3 | umieścić komórki w czystej wodzie (deplazmoliza)Jak odwrócić plazmolizę | 1 |
| 4.1 | X: łyko (floem); Y: drewno (ksylem)Tkanki w wiązce przewodzącej | 1 |
| 4.2 | A: wiązka kolateralna otwartaTyp wiązki przewodzącej | 1 |
| 4.3 | miazga to tkanka twórcza (merystem): wytwarza wtórne drewno i łyko, więc umożliwia przyrost na grubośćMiazga: grupa tkanek i funkcja | 1 |
| 4.4 | np. sklerenchyma i drewno (ksylem)Tkanki o zdrewniałych ścianach komórek | 1 |
| 4.5 | F, PDrewno i łyko w korzeniu i łodydze | 1 |
| 5 | mięsiste owoce zjadają ptaki, które wydalają pestki z odchodami (endozoochoria)Owoc czereśni a rozsiewanie nasion | 1 |
| 6.1 | tak: ze szczepami AC1 i AC10 można zmniejszyć dawkę mocznika, a bawełna nie jest mniejszaAzotobacter: odpowiedź na pytanie badawcze | 1 |
| 6.2 | ureaza rozkłada mocznik z nawozu do jonów amonowych, łatwiej przyswajalnej formy azotu, więc bawełna lepiej rośnieUreaza a wzrost bawełny | 1 |
| 6.3 | B, C: heterotrof, który czerpie energię z utleniania związków organicznychSposób odżywiania Azotobacter | 1 |
| 6.4 | B2: saprobiont, bo odżywia się martwą materią organicznąTryb życia Azotobacter | 1 |
| 6.5 | mutualizm: bakterie dostają od rośliny produkty fotosyntezy, a roślina łatwiej przyswajalny azotRhizobium i rośliny bobowate | 1 |
| 7 | DRozpoznanie owada wśród stawonogów | 1 |
| 8.1 | jelito cienkie, żyła wrotna, naczynia wątroby, żyła wątrobowa, żyła główna dolna, serce, tętnice płucne, płucaDroga larw glisty z jelita do płuc | 1 |
| 8.2 | larwy przechodzą z krwi do pęcherzyków płucnych i uszkadzają oplatające je naczynia włosowateGlista a uszkodzenie naczyń w płucach | 1 |
| 8.3 | w jajach muszą się najpierw rozwinąć inwazyjne larwy, a to wymaga czasuGlista: kiedy jaja stają się inwazyjne | 1 |
| 8.4 | obornik świński z jajami glisty użyty jako nawóz może zwiększyć zachorowalność ludzi, bo glista ludzka i świńska to jeden gatunek rozwijający się w obu żywicielachObornik świński a glistnica | 1 |
| 9 | trójwarstwowe: A, B, C, D; owodniowce: A, C, D; stałocieplne: A, D (A dudek, B salamandra plamista, C żmija zygzakowata, D delfin); 1 pkt za każdy wierszCechy kręgowców w tabeli | 3 |
| 10.1 | X: wątroba, wytwarza żółć; Y: pęcherzyk żółciowy, przechowuje i uwalnia żółćNarządy a trawienie tłuszczów | 1 |
| 10.2 | np. wstępna denaturacja białek pokarmu i aktywacja pepsynogenuFunkcje kwasu solnego w żołądku | 1 |
| 10.3 | P, FSkurcze żołądka i odźwiernik | 1 |
| 10.4 | tkanka mięśniowa gładkaMięśniówka żołądka | 1 |
| 11 | inhibitory wychwytu zwrotnego utrzymują wysokie stężenie serotoniny w szczelinie synaptycznej, więc neuron z receptorami 5-HT3 wolniej się repolaryzujeSerotonina, receptory 5-HT3 i SSRI | 1 |
| 12.1 | największa strata wody: amoniak; największy nakład energii: kwas moczowyAzotowe produkty przemiany materii | 1 |
| 12.2 | zwierzęta wodne wydalają najbardziej toksyczny amoniak wprost do wody, w której od razu się rozcieńcza; lądowe oszczędzają wodę i wytwarzają mniej toksyczny mocznik albo kwas moczowyAmoniak, mocznik, kwas moczowy a środowisko | 1 |
| 13.1 | grupa OGrupa krwi bez aglutynacji w surowicach testowych | 1 |
| 13.2 | resztki osocza w KKCz grupy O zawierają aglutyniny anty-B, które mogą zlepiać krwinki biorcy z grupą BKKCz grupy O dla biorcy z grupą B | 1 |
| 13.3 | matka IᴬIᴮ × ojciec ii; dzieci Iᴬi albo Iᴮi, czyli grupa A albo B; prawdopodobieństwo grupy AB: 0%Krzyżówka ABO: matka AB, ojciec O | 3 |
| 14.1 | B, CAktywacja limfocytów B | 1 |
| 14.2 | szorstka siateczka śródplazmatycznaStruktura X w plazmocycie | 1 |
| 14.3 | C: odporność swoista biernaPrzeciwciała matki a odporność płodu | 1 |
| 15.1 | P, FAmniopunkcja | 1 |
| 15.2 | np. zespół DownaChoroba wykrywana w amniopunkcji | 1 |
| 16.1 | gen BMP15 ma dwa eksony rozdzielone intronem, który jest wycinany z pre-mRNAGen BMP15: obróbka potranskrypcyjna | 1 |
| 16.2 | 393 aminokwasy: 1182 nukleotydy to 394 kodony, a ostatni z nich to kodon stopLiczba aminokwasów białka BMP15 | 1 |
| 16.3 | A, D: mutacje genowe bez przesunięcia ramki odczytuRodzaj mutacji FecXB i FecXL | 1 |
| 16.4 | allel prawidłowy: cysteina; allel FecXL: tyrozynaZamiana aminokwasu w allelu FecXL | 1 |
| 16.5 | P, FSkutki mutacji punktowych | 1 |
| 17.1 | P, FDrzewo filogenetyczne owodniowców | 1 |
| 17.2 | gady w ujęciu tradycyjnym to takson parafiletyczny: żeby był monofiletyczny, musiałby obejmować także ptakiTradycyjna klasyfikacja a filogeneza | 1 |
| 18 | w jądrze Aa, w mitochondrium G (mtDNA zygota dostaje od komórki jajowej)Genotyp zygoty: jądro i mitochondrium | 1 |
| 19.1 | glifosat niszczy wszystkie rośliny poza soją transgeniczną, a w glebie także bakterie i grzyby, co zmniejsza różnorodność biologicznąGlifosat a różnorodność biologiczna | 1 |
| 19.2 | glifosat blokuje szlak syntezy aminokwasów aromatycznych, którego zwierzęta nie mają (dostają te aminokwasy z pokarmem)Dlaczego glifosat nie działa na owady | 1 |
| 20.1 | jeżowce: po ich usunięciu pokrycie poletek glonami wyraźnie wzrosło w porównaniu z próbą kontrolną, a po usunięciu samych czareczek nieJeżowce, czareczki i brunatnice | 1 |
| 20.2 | mniej wydr to więcej jeżowców, które zjadają więcej brunatnic, więc brunatnic ubywaKaskada troficzna: wydry, jeżowce, brunatnice | 1 |
| Razem | 60 | |
Najczęstsze pytania o ten arkusz
Kiedy odbyła się próbna matura z biologii na poziomie rozszerzonym w styczniu 2026?
Próbny egzamin CKE odbył się 14 stycznia 2026 r. Trwał 180 minut. Za wszystkie zadania można było zdobyć 60 punktów.
Ile zadań miała próbna matura z biologii na poziomie rozszerzonym w styczniu 2026?
Arkusz miał 20 zadań za 60 punktów. Razem z podpunktami klucz CKE liczy 54 pozycje i wszystkie są w tabeli odpowiedzi na tej stronie.
Gdzie znaleźć arkusz i odpowiedzi do próbnej matury z biologii na poziomie rozszerzonym w styczniu 2026?
Odpowiedzi do wszystkich 54 pozycji klucza są w tabeli na tej stronie: w zadaniach zamkniętych dosłownie z zasad oceniania CKE, w otwartych sens przykładowego rozwiązania CKE. Oficjalny arkusz i zasady oceniania publikuje Centralna Komisja Egzaminacyjna na cke.gov.pl. Bezpośrednie linki do tych plików PDF są w sekcji „Źródła” na dole strony.