Co utrudnia porozumienie między grupami społecznymi
Zadanie 42 z listy CKE · Stanisław Wyspiański, Wesele · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych? Omów zagadnienie na podstawie „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Wesele w Bronowicach daje chłopom i inteligencji wspólny stół, ale nie wspólny język. Każda grupa rozmawia z własnym wyobrażeniem o drugiej, więc przeszkodą nie jest wrogość, lecz wzajemne nierozpoznanie.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Akt I - rozmowa Czepca z Dziennikarzem: gospodarz pyta o politykę i o świat, dziennikarz zbywa go żartem i zapewnieniem, że wsi potrzeba spokoju.
Inteligent odmawia chłopu prawa do spraw publicznych, i robi to uprzejmie. Lekceważenie ukryte w żarcie jest trudniejsze do nazwania niż otwarta pogarda, więc rozmowa kończy się, zanim się zacznie.
Argument 2
Akt I - Pan Młody i Panna Młoda: on mówi o wsi jako o widoku i o uczuciu, ona odpowiada rzeczowo, choćby o trzewikach, i śmieje się z jego pytań.
Zachwyt nad wsią jest estetyczny, nie partnerski. Pan Młody kocha obraz, który sobie zrobił, a Panna Młoda mówi o swoim życiu - mijają się w małżeństwie, więc tym bardziej w sprawach zbiorowych.
Argument 3
Akt I - Radczyni i Klimina oraz Poeta z Maryną: dwie rozmowy prowadzone równolegle, jedna z góry i o gospodarstwie, druga w literackich aluzjach.
Każda warstwa ma własny rejestr mowy. Radczyni pyta jak przyjezdna ciekawska, Poeta popisuje się stylem - w obu wypadkach język służy potwierdzeniu dystansu, a nie przekazaniu treści.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| kulturowy | chłopomania Młodej Polski i moda na wiejskie wesela | Tłumaczy, dlaczego inteligencja szukała wsi i dlaczego szukała w niej samej siebie. |
| historyczny | rabacja galicyjska 1846 roku | Pod uprzejmością leży pamięć o rzezi - bez niej nieufność chłopów wygląda na kaprys. |
| literacki | Adam Mickiewicz, „Dziady” część III, Salon Warszawski | Ten sam chwyt: dwie grupy w jednym pomieszczeniu mówią dwoma językami i nie słyszą się nawzajem. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Dlaczego Dziennikarz odpowiada Czepcowi żartem?
- Czy małżeństwo Pana Młodego z Panną Młodą jest w dramacie sojuszem stanów?
- Która z grup wychodzi z tych rozmów oceniona surowiej?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Ogólniki o dwóch światach zamiast wskazania konkretnej rozmowy, w której porozumienie się załamuje.
- Przedstawianie chłopów jako biernych - Czepiec pyta pierwszy i to on szuka kontaktu.
- Mylenie Maryny i Zosi z gośćmi ze wsi; obie są z miasta, więc nie ilustrują różnicy stanów.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.