Wymagania na maturę z biologii 2027 - co obowiązuje

Zakres matury z biologii w 2027 roku wyznacza podstawa programowa w brzmieniu z 2024 roku - ta uszczuplona o około 20% rozporządzeniem Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r. To ważne rozróżnienie, bo wiele poradników wciąż powtarza, że obowiązują „wymagania egzaminacyjne". Te skończyły się wraz z sesją 2024.

W skrócie:

• podstawa prawna zakresu: podstawa programowa z 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1019), stosowana od roku szkolnego 2024/2025,
• „wymagania egzaminacyjne" to pojęcie z lat 2023–2024 - na maturze 2027 nie obowiązują,
• arkusz: 180 minut, 23 zadania, 60 punktów, wyłącznie poziom rozszerzony,
• nie ma progu zdawalności - biologia jest przedmiotem dodatkowym,
• struktura arkusza i zasady oceniania nie zmieniają się względem 2026 r.

Wymagania egzaminacyjne a podstawa programowa - skąd zamieszanie

W latach 2023–2024 egzamin maturalny opierał się na wymaganiach egzaminacyjnych - osobnym dokumencie, który zawężał podstawę programową na czas odrabiania strat po nauce zdalnej. To właśnie ten dokument uczniowie znali jako „okrojone wymagania".

Od sesji 2025 ten mechanizm już nie działa. Centralna Komisja Egzaminacyjna zaznacza przy informatorach wprost, że od roku 2025 zadania sprawdzają wiadomości z podstawy programowej z 2024 r. Zbieżność jest myląca, bo nowa podstawa też jest węższa od poprzedniej - ale to inny dokument i inna podstawa prawna.

Dlaczego to ma znaczenie praktyczne: jeśli szukasz „wymagań egzaminacyjnych z biologii 2027", trafisz na materiały z 2023 roku. Zakres, którego obowiązuje się uczyć, jest zapisany w załączniku nr 1 do rozporządzenia o podstawie programowej dla liceum i technikum, w brzmieniu nadanym w 2024 roku.

Jak sprawdzić, czy dany temat obowiązuje

Tu jest rzecz, o której nie mówi żaden poradnik, a która zmienia sposób szukania. Rozporządzenie z 28 czerwca 2024 r. nie wypisało listy skreśleń - ono zastąpiło cały załącznik nowym tekstem („załącznik nr 1 otrzymuje brzmienie określone w załączniku nr 1 do niniejszego rozporządzenia"). Nie istnieje więc oficjalny dokument w formie „co wypadło z biologii".

Wnioski praktyczne:

1. Tabele porównawcze krążące w sieci to opracowania wydawnictw, a nie akt prawny. Bywają pomocne, ale nie są źródłem rozstrzygającym.
2. Jedyny pewny sposób: odszukać temat w aktualnym brzmieniu podstawy programowej. Jeśli go tam nie ma - nie obowiązuje.
3. Informator CKE pokazuje sposób pytania, nie zakres. Sam zastrzega, że przykładowe zadania nie ilustrują wszystkich wymagań.
4. Arkusze z lat 2023–2024 nadal są dobrym materiałem, bo typy zadań się nie zmieniły - ale pojedyncze zadanie może dotyczyć treści, której już nie ma.

Co konkretnie wypadło z biologii

Poniższych zagadnień nie ma w aktualnym brzmieniu podstawy programowej dla liceum i technikum - sprawdziliśmy to bezpośrednio w tekście rozporządzenia z 2024 roku:

• wiroidy i priony - zniknął cały podrozdział o swoistych czynnikach infekcyjnych, a dział „Wirusy, wiroidy, priony" nazywa się dziś po prostu „Wirusy",
• modele wzrostu liczebności populacji - matematyczny opis wzrostu populacji wypadł z ekologii,
• doświadczenie badające zakres tolerancji ekologicznej - samo pojęcie tolerancji zostaje, ale nie trzeba planować do niego doświadczenia,
• część wymagań z ewolucji: historia myśli ewolucyjnej, hipotezy biogenezy i porządkowanie chronologiczne etapów historii życia na Ziemi.

Uwaga na listy krążące w sieci. Część zestawień powtarza za materiałami z etapu konsultacji, że z podstawy usunięto archeowce. W obowiązującym tekście archeowce zostały - dział nadal nazywa się „Bakterie i archeowce". To dobry przykład na to, dlaczego warto sprawdzać zakres w aktualnej podstawie, a nie w cudzych tabelach.

Co się nie zmienia: budowa arkusza

Struktura egzaminu z biologii rozszerzonej w 2027 r. pozostaje taka jak w poprzednich sesjach Formuły 2023:

Termin egzaminu: 10 maja 2027, godz. 9:00 (kiedy matura z biologii 2027). Karta „Wybrane wzory i stałe fizykochemiczne" jest wspólna dla biologii, chemii i fizyki i zapewnia ją szkoła - pełna lista w przyborach na maturze.

Czego arkusz wymaga niezależnie od zakresu

Zawężenie podstawy nie zmienia tego, na czym realnie przepadają punkty z biologii. Egzamin sprawdza przede wszystkim umiejętności, a te obowiązują w każdym wariancie wymagań:

• czytanie materiału źródłowego - wykresu, tabeli, schematu doświadczenia (zadania z wykresem i tabelą),
• rozumienie czasowników operacyjnych w poleceniach: wykaż, uzasadnij, wyjaśnij, określ (jak odpowiadać na polecenia otwarte),
• metodyka doświadczeń: problem badawczy, hipoteza, próba kontrolna (zadania doświadczalne),
• rachunki genetyczne i biochemiczne - krzyżówki, prawo Hardy'ego-Weinberga, obliczenia z DNA (krzyżówki genetyczne, prawo Hardy'ego-Weinberga).

Jeśli masz ograniczony czas, zacznij od umiejętności, nie od nadrabiania działów. Klucz punktuje sposób zapisania odpowiedzi, a nie zakres zapamiętanego materiału.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Zakres to jedno, technika egzaminacyjna to drugie - pozostałe poradniki z biologii zebraliśmy w dziale przedmiotu. Zasady całej sesji opisaliśmy w zmianach na maturze 2027, a ćwiczyć możesz na arkuszach CKE.

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Edukacji z 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz.U. 2024 poz. 1019)
• Informatory o egzaminie maturalnym w Formule 2023 (CKE)
• Komunikat dyrektora CKE z 20 sierpnia 2026 r. o harmonogramie egzaminów w 2027 r.