Matura geografia maj 2025, zadanie 20 - teren leśny nad rzeką w Poznaniu: trzy argumenty
Zadanie 20 (maj 2025): plan Poznania z 1935 r. i zdjęcie lotnicze. Argumenty z klucza CKE: rekreacja, retencja wód, bufor przy powodzi, chłodniejszy topoklimat.
aktualizacja
- Arkusz
- Matura geografii maj 2025 (poziom rozszerzony)
- Dział
- Krajobraz i planowanie przestrzenne miast
- Punktacja
- 2 pkt
- Sprawdzane umiejętności
- ocenianie wartości przyrodniczych i stanu zachowania krajobrazu (XIV.3)
- podawanie przykładów działań służących zachowaniu walorów krajobrazu (XIV.4)
- wykazywanie znaczenia przyrodniczego, społecznego i gospodarczego lasów (X.5, zakres podstawowy)
Treść zadania
Na planie z 1935 roku (numer 1) oraz na współczesnym ukośnym zdjęciu lotniczym (numer 2) literą X oznaczono fragmenty wybranego obszaru w Poznaniu, położonego w pobliżu rzeki.
Uzasadnij trzema argumentami, że pozostawienie użytkowania terenu – takiego jak na planie z 1935 roku – na obszarze oznaczonym literą X jest korzystne dla mieszkańców miasta.
Odpowiedź
Np.: (1) teren leśny z wodą to miejsce rekreacji dla mieszkańców; (2) w razie powodzi zalane zostaną tereny zieleni, a nie zabudowa; (3) latem topoklimat lasu jest chłodniejszy niż terenów zabudowanych. Klucz uznaje też: retencję wód, poprawę jakości powietrza i tłumienie hałasu, estetykę krajobrazu, bioróżnorodność, edukację ekologiczną lub historyczną.
Zgodnie z zasadami oceniania CKE: 2 pkt za trzy poprawne argumenty, 1 pkt za dwa.
Rozwiązanie i omówienie
Co sprawdza to zadanie
Plan Poznania z 1935 roku i współczesne zdjęcie lotnicze pokazują ten sam obszar nad rzeką: wtedy i dziś to las liściasty ze starorzeczami (Dębina), otoczony zabudową. Polecenie wymaga trzech argumentów, dlaczego warto zostawić tam las - dla mieszkańców miasta. Dwa dobre argumenty to 1 pkt, trzy - 2 pkt.
Rozwiązanie krok po kroku
- Odczytaj użytkowanie terenu X. Na planie z 1935 roku: las liściasty i zbiorniki wodne (starorzecza) w pobliżu rzeki. Na zdjęciu: nadal las i woda, a obok osiedla bloków i domów.
- Pomyśl o funkcjach takiego terenu dla miasta. Las nad rzeką pełni naraz funkcje rekreacyjne, klimatyczne, hydrologiczne i przyrodnicze.
- Zapisz trzy różne argumenty, każdy o innej funkcji - trzy wersje „poprawia jakość życia” zostaną policzone jako jeden.
Przykładowa odpowiedź (zgodna z kluczem CKE):
- Teren leśny z wodą to miejsce rekreacji dla mieszkańców miasta.
- W razie powodzi zalane zostaną tereny zieleni, a nie tereny zabudowane.
- Latem topoklimat terenów leśnych jest chłodniejszy niż terenów zabudowanych.
Argumenty, które uznaje klucz
| Funkcja | Argument |
|---|---|
| społeczna | miejsce rekreacji; poprawa estetyki krajobrazu; edukacja ekologiczna lub historyczna |
| hydrologiczna | retencja wód; bufor dla wód powodziowych zamiast zabudowy |
| klimatyczna | niższa temperatura latem niż na terenach zabudowanych |
| sanitarna | poprawa jakości powietrza, tłumienie hałasu |
| przyrodnicza | bioróżnorodność terenów leśnych i zbiorników wodnych |
Jak punktuje klucz
- 2 pkt - trzy poprawne argumenty.
- 1 pkt - dwa poprawne argumenty.