Geografia Polski na maturze - zadania CKE z odpowiedziami
Geografia Polski to zadania o środowisku przyrodniczym, ludności i gospodarce naszego kraju. W arkuszu z maja 2025 roku blisko połowa zadań odnosiła się do Polski: od budowy geologicznej Tatr, rzek i gleb po piramidy wieku, rolnictwo, surowce i żeglugę śródlądową. Poniżej omówione zadania z tego działu z odpowiedziami z klucza CKE, typowe polecenia i błędy.
aktualizacja
- Omówione zadania
- 13 zadań
- Z arkuszy
- 2 arkusze
- Punkty do zdobycia
- 24 pkt
- Poziom
- rozszerzony
Co obejmuje dział
Dział obejmuje środowisko przyrodnicze Polski (budowę geologiczną, rzeźbę, klimat, wody, gleby i szatę roślinną), ludność i miasta oraz gospodarkę: rolnictwo, surowce, przemysł, energetykę i transport. Zbieramy tu wszystkie zadania, których materiał dotyczy Polski - także te z geologii czy demografii, które tematycznie należą do geografii fizycznej albo społeczno-ekonomicznej.
Szczególne miejsce zajmują Tatry: w maju 2025 roku mapa szczegółowa Tatr była załącznikiem do arkusza, a sześć pierwszych zadań odnosiło się do nich - od pracy z mapą po budowę geologiczną, rzeźbę polodowcową i piętra roślinne. Zadania o Polsce częściej niż inne wymagają wiedzy pamięciowej: nazw rzek i regionów, typów gleb, rozmieszczenia surowców.
Typy poleceń w tym dziale
| Typ polecenia | Co trzeba umieć |
|---|---|
| Budowa geologiczna i przekroje | Wiek skał z mapy geologicznej, nasunięcia płaszczowinowe, formy krasowe. Teoria |
| Rzeźba polodowcowa i piętra roślinne | Formy po lodowcach górskich i lądolodzie, piętrowość klimatu i roślinności w Tatrach i innych górach Polski. |
| Rzeki i wody Polski | Rozpoznawanie rzek po opisie, zlewiska i działy wodne, wody powierzchniowe i podziemne. Teoria |
| Gleby Polski | Typ gleby z profilu, warunki powstania i przydatność rolnicza. |
| Ludność Polski | Piramidy wieku ze spisów, wyże i niże demograficzne, feminizacja, starzenie się społeczeństwa. Teoria |
| Rolnictwo, surowce i transport | Mapy województw, wydobycie odkrywkowe i głębinowe, rekultywacja, struktura przewozów ładunków. Teoria |
| Miasta i planowanie przestrzenne | Rewitalizacja, funkcje terenów zielonych, argumenty za zagospodarowaniem terenu i przeciw niemu. |
Przykładowe zadania z odpowiedzią
Zadanie 5, maj 2025 - Budowa geologiczna Tatr - tektonika
Odpowiedź z klucza CKE: nasunięcie: paleozoiczne skały oderwane od podłoża i przesunięte na północ
Paleozoiczne skały leżą tu na młodszych, mezozoicznych, wbrew zasadzie superpozycji. Wyjaśnieniem jest nasunięcie: skały zostały oderwane od podłoża i przesunięte na północ, na skały płaszczowin. Klucz nie uznaje samego słowa „płaszczowina” ani „nasunięcie” - trzeba opisać proces.
Zadanie 15, czerwiec 2023 - Środowisko przyrodnicze Polski
Odpowiedź z klucza CKE: Tatry Wysokie: dominują granity o słabej przepuszczalności, więc woda spływa po powierzchni, tworząc liczne potoki. Tatry Zachodnie: dominują silnie spękane wapienie, więc w wyniku krasu woda migruje pod powierzchnię, zasilając wody podziemne.
Tatry Wysokie budują głównie granity o słabej przepuszczalności, więc woda spływa po powierzchni i tworzy liczne potoki. W Tatrach Zachodnich przeważają spękane wapienie, w których rozwija się kras, więc woda wsiąka i zasila wody podziemne. Klucz odrzuca wyjaśnienie wpisane przy niewłaściwej części Tatr.
Zadanie 30, maj 2025 - Transport w Polsce
Odpowiedź z klucza CKE: przyrodnicza - płytkie rzeki, wahania stanów; gospodarcza - konkurencja transportu drogowego
Żegluga śródlądowa przewiozła w 2023 roku mniej niż 0,1% ładunków. Polecenie żąda dwóch przyczyn różnego rodzaju: przyrodniczej (płytkie rzeki, duże wahania stanów wody) i gospodarczej (konkurencja transportu drogowego). Klucz traktuje nieuregulowany bieg rzek jako przyczynę przyrodniczą.
Wszystkie zadania z działu (13)
- Zadanie 3 (maj 2025) - Piętrowość roślinności w górach PolskiOdpowiedź: 1. F; 2. P
- Zadanie 4 (maj 2025) - Budowa geologiczna TatrOdpowiedź: 4.1 - w D1 skały kenozoiczne, w B6 paleozoiczne; 4.2 - A2
- Zadanie 5 (maj 2025) - Budowa geologiczna Tatr - tektonikaOdpowiedź: nasunięcie: paleozoiczne skały oderwane od podłoża i przesunięte na północ
- Zadanie 6 (maj 2025) - Rzeźba lodowcowa górOdpowiedź: łączenie się lodowców: moreny boczne dwóch lodowców tworzą morenę środkową
- Zadanie 11 (maj 2025) - Sieć rzeczna PolskiOdpowiedź: 1. Pilica; 2. Narew; 3. Warta
- Zadanie 16 (maj 2025) - Gleby PolskiOdpowiedź: D - gleba bielicowa; cienki poziom próchniczny, poziom wymywania
- Zadanie 18 (maj 2025) - Struktura demograficzna ludności PolskiOdpowiedź: 1. F; 2. F; 3. P
- Zadanie 20 (maj 2025) - Krajobraz i planowanie przestrzenne miastOdpowiedź: np. rekreacja, ochrona przed powodzią, chłodniejszy topoklimat
- Zadanie 21 (maj 2025) - Procesy w miastachOdpowiedź: B1
- Zadanie 24 (maj 2025) - Rolnictwo PolskiOdpowiedź: 24.1 - opolskie, lubuskie; 24.2 - gleby i długość okresu wegetacyjnego
- Zadanie 27 (maj 2025) - Surowce mineralne i górnictwo PolskiOdpowiedź: 27.1 - F, P; 27.2 - nie (głębinowo); 27.3 - np. zalesienie, rekreacja
- Zadanie 30 (maj 2025) - Transport w PolsceOdpowiedź: przyrodnicza - płytkie rzeki, wahania stanów; gospodarcza - konkurencja transportu drogowego
- Zadanie 15 (czerwiec 2023) - Środowisko przyrodnicze PolskiOdpowiedź: Tatry Wysokie: dominują granity o słabej przepuszczalności, więc woda spływa po powierzchni, tworząc liczne potoki. Tatry Zachodnie: dominują silnie spękane wapienie, więc w wyniku krasu woda migruje pod powierzchnię, zasilając wody podziemne.
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Samo nazwanie zjawiska zamiast wyjaśnienia - „płaszczowina” czy „kras” bez opisu procesu nie daje punktu.
- Wyjaśnienie przypisane do niewłaściwej części regionu - klucz je odrzuca, nawet jeśli jest merytorycznie poprawne.
- Przyczyna niewłaściwego rodzaju - nieuregulowane rzeki to w kluczu przyczyna przyrodnicza, a nie gospodarcza.
- Mylenie feminizacji z maskulinizacją - współczynnik feminizacji to liczba kobiet na 100 mężczyzn.
- Rozpoznawanie rzeki po jednej cesze - opis podaje zwykle kilka (źródła, ujście, miasta, dorzecze) i dopiero ich zestawienie wskazuje rzekę.