Matura geografia maj 2025, zadanie 11 - rzeki Polski: Pilica, Narew i Warta
Zadanie 11 (maj 2025): rozpoznaj rzeki Polski po opisach. Odpowiedź z klucza CKE: Pilica, Narew, Warta. Po czym poznać każdą z nich - omówienie.
aktualizacja
- Arkusz
- Matura geografii maj 2025 (poziom rozszerzony)
- Dział
- Sieć rzeczna Polski
- Punktacja
- 2 pkt
- Sprawdzane umiejętności
- identyfikowanie cech sieci rzecznej Polski (XIV.7)
- wyjaśnianie wpływu procesów zewnętrznych na rzeźbę Polski (XIII.1)
- czytanie mapy tematycznej (I.3, zakres podstawowy)
Treść zadania
Na mapie kolorem niebieskim oznaczono wybrane rzeki, wśród których są: Bug, Narew, Pilica, San i Warta.
Uzupełnij tabelę. Obok każdego opisu wpisz nazwę rzeki wybranej spośród oznaczonych kolorem niebieskim na mapie.
- Jest jedną z rzek wypływających z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Na tej rzece utworzono zbiornik retencyjny m.in. w celu zaopatrywania Łodzi w wodę. Jej ujście jest położone na obszarze staroglacjalnym.
- Źródła tej rzeki są położone poza granicami Polski. Jest rzeką nizinną, przecinającą wiele torfowisk. Krajobraz fragmentu jej doliny jest chroniony w parku narodowym. Jeden z jej dopływów jest rzeką od niej dłuższą.
- Rzeka od źródeł często zmienia kierunek. Na niektórych odcinkach płynie pradolinami. Jej ujście jest położone na obszarze, który był objęty ostatnim zlodowaceniem. W pobliżu jej ujścia do rzeki głównej utworzono park narodowy.
Odpowiedź
1. Pilica; 2. Narew; 3. Warta
Zgodnie z zasadami oceniania CKE: 2 pkt za trzy poprawne odpowiedzi, 1 pkt za dwie.
Rozwiązanie i omówienie
Co sprawdza to zadanie
Pięć rzek na mapie, trzy opisy - dwie rzeki zostają. Każdy opis ma kilka „haczyków”, a wystarczy jeden pewny, żeby rozpoznać rzekę; pozostałe służą do sprawdzenia. Trzy dobre odpowiedzi dają 2 pkt, dwie - 1 pkt.
Rozwiązanie krok po kroku
Opis 1 - Pilica.
- Rzeka „wypływająca z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej” to Pilica lub Warta.
- Zbiornik zaopatrujący Łódź w wodę to Zbiornik Sulejowski na Pilicy.
- Pilica uchodzi do Wisły w okolicach Warki, na Nizinie Mazowieckiej - obszarze, który ostatnie zlodowacenie ominęło (staroglacjalnym). Wszystko się zgadza.
Opis 2 - Narew.
- „Źródła poza granicami Polski” - Narew wypływa na Białorusi. Ten haczyk pasuje też do Bugu, więc sam nie rozstrzyga.
- „Rzeka nizinna przecinająca wiele torfowisk”, dolina chroniona w parku narodowym - to Narwiański Park Narodowy.
- Kluczowy haczyk: „jeden z jej dopływów jest od niej dłuższy”. To Bug, który wpada do Narwi, choć jest od niej dłuższy.
Opis 3 - Warta.
- Rzeka „często zmieniająca kierunek” i płynąca pradolinami - Warta płynie m.in. Pradoliną Warszawsko-Berlińską, a w dolnym biegu Pradoliną Toruńsko-Eberswaldzką.
- Uchodzi do Odry na obszarze objętym ostatnim zlodowaceniem.
- Przy jej ujściu utworzono Park Narodowy „Ujście Warty”.
Odpowiedź: 1. Pilica; 2. Narew; 3. Warta.
Haczyki, które rozstrzygają od razu
| Opis | Najmocniejszy haczyk | Rzeka |
|---|---|---|
| 1 | zbiornik zaopatrujący Łódź w wodę | Pilica (Zbiornik Sulejowski) |
| 2 | dopływ dłuższy od rzeki głównej | Narew (dopływ Bug) |
| 3 | park narodowy przy ujściu | Warta (PN „Ujście Warty”) |
San i Bug zostają bez opisu. Najczęstszy błąd to wpisanie Bugu przy opisie 2: Bug też ma źródła za granicą, ale to on jest tym „dłuższym dopływem”, a nie rzeką, o której mowa.
Jak punktuje klucz
- 2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.
- 1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.
- 0 pkt - jedna lub żadna.