Matura geografia maj 2025, zadanie 18 - piramidy wieku Polski 2011 i 2021
Zadanie 18 (maj 2025): struktura wieku i płci ludności Polski w 2011 i 2021 r. Odpowiedź z klucza CKE: F, F, P. Współczynnik feminizacji i wyż kompensacyjny.
aktualizacja
- Arkusz
- Matura geografii maj 2025 (poziom rozszerzony)
- Dział
- Struktura demograficzna ludności Polski
- Punktacja
- 2 pkt
- Sprawdzane umiejętności
- analizowanie struktury demograficznej ludności Polski na podstawie piramidy wieku i płci (XV.2)
- charakteryzowanie problemów demograficznych w skali kraju (XXI.1)
- interpretowanie danych liczbowych z wykresów (I.5, zakres podstawowy)
Treść zadania
Na wykresach przedstawiono dane dotyczące struktury ludności Polski według wieku i płci w 2011 roku oraz w 2021 roku.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
- W 2011 roku współczynnik feminizacji w grupie ludności w wieku przedprodukcyjnym wynosił powyżej 100.
- Liczebność roczników należących do powojennego wyżu kompensacyjnego była wyższa w 2021 roku niż w 2011 roku.
- Liczba osób w wieku przedprodukcyjnym była większa w 2011 roku niż w 2021 roku.
Odpowiedź
1. F; 2. F; 3. P
Zgodnie z zasadami oceniania CKE: 2 pkt za trzy poprawne odpowiedzi, 1 pkt za dwie.
Rozwiązanie i omówienie
Co sprawdza to zadanie
Dwie piramidy wieku Polski z dwóch spisów powszechnych (2011 i 2021) i trzy zdania do oceny. Każde wymaga innej umiejętności: znajomości pojęcia współczynnika feminizacji, umiejscowienia wyżu demograficznego na piramidzie i porównania liczebności grup wieku między latami.
Rozwiązanie krok po kroku
- Zdanie 1 - feminizacja dzieci i młodzieży w 2011 roku. Współczynnik feminizacji to liczba kobiet na 100 mężczyzn. Rodzi się nieco więcej chłopców niż dziewczynek, więc w najmłodszych grupach wieku słupki po stronie mężczyzn są minimalnie dłuższe. W wieku przedprodukcyjnym współczynnik jest więc niższy niż 100. Zdanie: F.
- Zdanie 2 - wyż kompensacyjny. Powojenny wyż kompensacyjny to roczniki urodzone w latach 50. XX wieku. W 2011 roku miały one ok. 50–60 lat, w 2021 roku - ok. 60–70. Z wiekiem liczebność każdego rocznika spada (zgony), więc w 2021 roku te grupy były mniej liczne. Zdanie: F.
- Zdanie 3 - wiek przedprodukcyjny. Porównaj dolną część piramid (0–17 lat). W 2011 roku grupa 15–19 lat (roczniki z pierwszej połowy lat 90.) była wyraźnie liczniejsza niż w 2021 roku, kiedy tę grupę tworzyły roczniki niżu z początku XXI wieku. Klucz: P.
Odpowiedź: F, F, P.
Pojęcia, które trzeba mieć w głowie
| Pojęcie | Definicja |
|---|---|
| współczynnik feminizacji | liczba kobiet przypadająca na 100 mężczyzn |
| wiek przedprodukcyjny | 0–17 lat |
| wiek produkcyjny | 18–64 lata (mężczyźni), 18–59 lat (kobiety) |
| wyż kompensacyjny | wzrost liczby urodzeń po II wojnie światowej, w latach 50. XX wieku |
| wyż echa | wzrost urodzeń w latach 80., gdy w wiek rodzicielski weszły roczniki wyżu kompensacyjnego |
Jak punktuje klucz
- 2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.
- 1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.
- 0 pkt - jedna lub żadna.