Matura geografia maj 2025, zadanie 24 - rolnictwo Polski na mapach: województwa i plony zbóż
Zadanie 24 (maj 2025): pracujący w rolnictwie i plony zbóż według województw. Odpowiedź z klucza CKE: opolskie, lubuskie; różnica plonów - gleby i klimat.
aktualizacja
- Arkusz
- Matura geografii maj 2025 (poziom rozszerzony)
- Dział
- Rolnictwo Polski
- Punktacja
- 3 pkt
- Sprawdzane umiejętności
- wykazywanie związków produkcji rolnej z klimatem, rzeźbą, glebami i wodą (XIX.1)
- wskazywanie obszarów o najkorzystniejszych warunkach dla rolnictwa (XV.7, zakres podstawowy)
- czytanie kartogramu i kartodiagramu (I.3, zakres podstawowy)
Treść zadania
Na mapach oznaczonych numerami 1 i 2 przedstawiono wybrane informacje o rolnictwie Polski.
Zadanie składa się z dwóch podpunktów odnoszących się do map.
Zadanie 24.1(2 pkt)
Uzupełnij tabelę – obok każdego z opisów wpisz nazwę właściwego województwa. Nazwy województw wybierz spośród podanych: lubuskie, łódzkie, opolskie, świętokrzyskie.
- W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają gleby brunatne i bielicowe, ale występują też czarnoziemy. Mimo małej liczby pracujących w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych plony zbóż w tym województwie należą do najwyższych w Polsce, co przyczynia się do przewagi produkcji roślinnej w strukturze towarowej produkcji rolniczej.
- W tym województwie okres wegetacyjny jest jednym z najdłuższych w Polsce. W strukturze gleb przeważają gleby niskich klas bonitacyjnych. Województwo charakteryzuje się strukturą użytkowania gruntów o małym udziale użytków rolnych, do którego przyczynia się duża lesistość, małą liczbą pracujących w rolnictwie na 100 ha użytków rolnych i niskim udziałem w krajowych zbiorach zbóż.
Zadanie 24.2(1 pkt)
Przedstaw, z czego wynika różnica w wielkości plonów zbóż między województwem kujawsko-pomorskim a województwem podlaskim. Odnieś się do odpowiedniego uwarunkowania przyrodniczego, przyczyniającego się do różnicy w plonach zbóż między tymi województwami.
Odpowiedź
- Zadanie 24.1
- 1. opolskie; 2. lubuskie
- Zadanie 24.2
- Np.: w kujawsko-pomorskim wysokim plonom sprzyjają żyzne gleby (czarne ziemie), a w podlaskim przeważają gleby niskich klas bonitacyjnych (bielicowe, bagienne) i najkrótszy poza górami okres wegetacyjny.
Zgodnie z zasadami oceniania CKE: 24.1 - 2 pkt za dwie poprawne odpowiedzi, 1 pkt za jedną; 24.2 - 1 pkt za wyjaśnienie odnoszące się do uwarunkowania przyrodniczego.
Rozwiązanie i omówienie
Co sprawdza to zadanie
Dwie mapy rolnictwa Polski z 2022 roku: mapa nr 1 pokazuje pracujących w rolnictwie (na 100 ha użytków rolnych i ogółem), mapa nr 2 - plony zbóż i udział województw w zbiorach. W 24.1 trzeba połączyć opisy z mapami i wiedzą o glebach, w 24.2 - wyjaśnić różnicę plonów warunkami przyrodniczymi.
24.1 - które województwa opisano
- Opis 1. Długi okres wegetacyjny, mało pracujących na 100 ha, a mimo to jedne z najwyższych plonów zbóż w Polsce, występują czarnoziemy. Na mapie nr 2 z czterech podanych województw najciemniejszy kolor (51,1–62,4 dt/ha) ma opolskie. Czarnoziemy na Płaskowyżu Głubczyckim to dodatkowy haczyk.
- Opis 2. Długi okres wegetacyjny, ale gleby słabe, duża lesistość, mały udział użytków rolnych, mało pracujących i niski udział w zbiorach. To lubuskie - najbardziej zalesione województwo Polski; na mapie nr 1 najjaśniejsze (3,0–4,0 pracujących na 100 ha), na mapie nr 2 z małym słupkiem zbiorów.
- Kontrola. Łódzkie i świętokrzyskie mają wyraźnie więcej pracujących na 100 ha i niższe plony, więc nie pasują do żadnego opisu.
Odpowiedź 24.1: 1. opolskie; 2. lubuskie.
24.2 - kujawsko-pomorskie a podlaskie
- Odczytaj mapę nr 2. Kujawsko-pomorskie ma plony w najwyższym przedziale (51,1–62,4 dt/ha), podlaskie - w najniższym (37,4–39,0 dt/ha).
- Wskaż przyczynę przyrodniczą. Na Kujawach występują żyzne czarne ziemie. W podlaskim przeważają gleby niskich klas bonitacyjnych - bielicowe i bagienne - a okres wegetacyjny jest najkrótszy w Polsce poza górami.
Przykładowa odpowiedź (zgodna z kluczem CKE): w województwie kujawsko-pomorskim wysokim plonom zbóż sprzyjają żyzne gleby (czarne ziemie), a w podlaskim przeważają gleby niskich klas bonitacyjnych.
Jak punktuje klucz
- 24.1: 2 pkt - dwie poprawne odpowiedzi; 1 pkt - jedna.
- 24.2: 1 pkt - wyjaśnienie odnoszące się do uwarunkowania przyrodniczego (gleby albo warunki termiczne i okres wegetacyjny).
Uwaga do 24.2: argumenty pozaprzyrodnicze (nawożenie, mechanizacja, struktura gospodarstw) nie dają punktu, bo polecenie żąda uwarunkowania przyrodniczego.