Matura geografia maj 2025, zadanie 23 - plony pszenicy w Australii i Belgii

Zadanie 23 (maj 2025): plony pszenicy w 2020 r. Odpowiedź z klucza CKE: Australia - deficyt wody i suchy klimat; Belgia - intensywne nawożenie i mechanizacja.

aktualizacja 2026-10-01

Arkusz: Matura geografii maj 2025 (poziom rozszerzony)
Dział: Rolnictwo świata
Punktacja: 2 pkt
Sprawdzane umiejętności: charakteryzowanie różnych typów rolnictwa i ich uwarunkowań (X.1)
interpretowanie danych liczbowych z tabeli (I.5, zakres podstawowy)
formułowanie twierdzeń o zależnościach w systemie przyroda – człowiek – gospodarka

Treść zadania

W tabeli przedstawiono dane dotyczące uprawy pszenicy w wybranych państwach świata w 2020 roku.

Państwo	Plony pszenicy z 1 ha w dt
Argentyna	29
Australia	15
Belgia	90
Niemcy	78

Dlaczego Australię i Belgię spośród państw podanych w tabeli wyróżniają – odpowiednio – najmniejsze i największe plony pszenicy? Przedstaw argument odnoszący się do uwarunkowania przyrodniczego przyczyniającego się do wielkości plonów w Australii oraz argument odnoszący się do uwarunkowania pozaprzyrodniczego przyczyniającego się do wielkości plonów w Belgii.

Odpowiedź

Australia: część kraju leży w klimacie o małych opadach i deficycie wody, niekorzystnym dla uprawy pszenicy. Belgia: stosuje się intensywne nawożenie (wysoka intensywność i mechanizacja produkcji rolnej), co daje wysokie plony.

Zgodnie z zasadami oceniania CKE: 2 pkt za argumenty dla Australii i Belgii, 1 pkt za jeden z nich.

Rozwiązanie i omówienie

Co sprawdza to zadanie

Tabela z plonami pszenicy w czterech krajach i dwa argumenty do podania: dla Australii - przyrodniczy, dla Belgii - pozaprzyrodniczy. Pomylenie rodzaju argumentu to najczęstszy sposób utraty punktu.

Rozwiązanie krok po kroku

Odczytaj tabelę. Australia ma najmniejsze plony (15 dt/ha), Belgia - największe (90 dt/ha), sześć razy większe.
Australia - uwarunkowanie przyrodnicze. Duża część kraju leży w klimacie zwrotnikowym suchym, z małymi opadami i silnym nasłonecznieniem sprzyjającym suszy. Brak wody i ubogie gleby obszarów pustynnych i półpustynnych ograniczają plony.
Belgia - uwarunkowanie pozaprzyrodnicze. Rolnictwo w Belgii jest intensywne: duże nawożenie, wysoka mechanizacja i wysokie nakłady na hektar. To czynniki ekonomiczne i techniczne, a nie przyrodnicze.

Przykładowa odpowiedź (zgodna z kluczem CKE): Australia - część kraju leży w klimacie o małych opadach (z deficytem wody), niekorzystnym dla uprawy pszenicy. Belgia - stosuje się intensywne nawożenie w celu uzyskania wysokich plonów.

Gdzie najłatwiej stracić punkty

Odpowiedź	Ocena
Belgia: „żyzne gleby i łagodny klimat”	0 pkt za Belgię - to uwarunkowania przyrodnicze, a polecenie żąda pozaprzyrodniczego.
Australia: „rolnictwo ekstensywne”	0 pkt za Australię - to uwarunkowanie pozaprzyrodnicze.
Australia: „mało opadów”	1 pkt - przyrodnicze, zgodnie z poleceniem.

Jak punktuje klucz

2 pkt - poprawne argumenty dla Australii i dla Belgii.
1 pkt - poprawny argument tylko dla jednego z krajów.

Czym różnią się uwarunkowania przyrodnicze od pozaprzyrodniczych w rolnictwie?

Przyrodnicze to klimat, gleby, rzeźba i woda. Pozaprzyrodnicze to m.in. nawożenie, mechanizacja, kapitał, polityka rolna, rynki zbytu i kultura rolna.