Matura geografia maj 2025, zadanie 3 - piętra roślinne Tatr i Bieszczad
Zadanie 3 (maj 2025): piętra roślinne Tatr i Bieszczad oraz Kolej Goryczkowa. Odpowiedź z klucza CKE: F, P. Dlaczego w Bieszczadach nie ma kosówki.
aktualizacja
- Arkusz
- Matura geografii maj 2025 (poziom rozszerzony)
- Dział
- Piętrowość roślinności w górach Polski
- Punktacja
- 1 pkt
- Sprawdzane umiejętności
- identyfikowanie czynników wpływających na piętrowe zróżnicowanie roślinności (VI.3)
- przedstawianie specyficznych cech środowiska Bieszczad (XIII.3)
- czytanie mapy topograficznej (I.3, zakres podstawowy)
Treść zadania
W tabeli z wykazem pięter roślinnych oznaczono literami X i Y wybrane obszary w Polsce, wśród których są Bieszczady.
| Piętro | Tatry Wysokie | X | Y |
|---|---|---|---|
| turniowe | + | – | – |
| halne | + | + | + |
| kosówki (kosodrzewiny) | + | – | + |
| regla górnego | + | – | + |
| regla dolnego | + | + | + |
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
- W Bieszczadach górna granica lasu oddziela piętro regla górnego od piętra kosówki.
- Na podstawie mapy szczegółowej Tatr można stwierdzić, że trasa Kolei Goryczkowej (pole J3/4) przecina górną granicę lasu.
Zadanie korzysta z mapy szczegółowej Tatr dołączonej do arkusza - znajdziesz ją w materiałach CKE (link w sekcji „Źródła” na dole strony).
Odpowiedź
1. F; 2. P
Zgodnie z zasadami oceniania CKE: 1 pkt tylko za dwie poprawne odpowiedzi.
Rozwiązanie i omówienie
Co sprawdza to zadanie
Dwa zdania, jeden punkt - i tylko za komplet. Pierwsze zdanie sprawdza, czy potrafisz rozpoznać Bieszczady po układzie pięter roślinnych w tabeli, drugie - czy umiesz odczytać z mapy szczegółowej, gdzie kończy się las.
Rozwiązanie krok po kroku
Zdanie 1 - Bieszczady.
- Znajdź w tabeli obszar bez kosówki i bez regla górnego. To kolumna X: ma tylko regiel dolny i piętro halne. Taki układ jest charakterystyczny dla Bieszczad - nad lasami bukowymi regla dolnego od razu zaczynają się połoniny, czyli piętro halne.
- Porównaj ze zdaniem. Zdanie mówi, że w Bieszczadach górna granica lasu oddziela regiel górny od kosówki. Tymczasem w Bieszczadach nie ma ani regla górnego, ani kosówki - granica lasu oddziela regiel dolny od połonin. Zdanie jest fałszywe (F).
Zdanie 2 - Kolej Goryczkowa.
- Sprawdź na mapie przebieg trasy. Kolej Goryczkowa prowadzi z dna Kotła Goryczkowego na Kasprowy Wierch (1987 m n.p.m.). Górna granica lasu w Tatrach leży na wysokości ok. 1500–1550 m n.p.m., więc trasa zaczyna się w zasięgu lasu, a kończy w piętrze hal. Na mapie szczegółowej widać to po zmianie oznaczenia lasu wzdłuż trasy. Zdanie jest prawdziwe (P).
Odpowiedź: 1. F; 2. P.
Skąd wiadomo, że X to Bieszczady, a nie Y
| Obszar | Piętra | Co to za góry |
|---|---|---|
| Tatry Wysokie | wszystkie pięć | jedyne góry w Polsce z piętrem turniowym |
| X | regiel dolny, hale | Bieszczady - brak regla górnego i kosówki to ich wyróżnik |
| Y | regiel dolny i górny, kosówka, hale | wyższe góry bez turni, np. Karkonosze lub Babia Góra |
Brak regla górnego i kosówki w Bieszczadach tłumaczy się zwykle mniejszą wysokością gór oraz surowym, wietrznym klimatem odsłoniętych grzbietów - to temat, który wraca w zadaniach o piętrowości roślinności.
Jak punktuje klucz
- 1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.
- 0 pkt - jedna poprawna odpowiedź albo brak odpowiedzi.