Praca jako pasja człowieka
Zadanie 31 z listy CKE · Bolesław Prus, Lalka · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Praca jako pasja człowieka. Omów zagadnienie na podstawie „Lalki” Bolesława Prusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Prus pokazuje trzy rodzaje pracy: naukową pasję Ochockiego, kupiecką wierność Rzeckiego i rozmach Wokulskiego, który pasją być przestaje, gdy staje się wyłącznie narzędziem zdobycia kobiety.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Julian Ochocki mówiący o maszynie latającej i gotowy poświęcić jej majątek, karierę i życie osobiste.
To jedyna w powieści pasja czysta: sens tkwi w samej pracy, nie w zysku ani w uznaniu. Dlatego tylko ona nie załamuje się do końca utworu.
Argument 2
Ignacy Rzecki układający wystawę sklepu, nakręcający mechaniczne zabawki, spędzający w sklepie także czas wolny.
Praca daje mu tożsamość i miejsce w świecie, ale też go w nim zamyka. Pasja bywa równocześnie schronieniem przed życiem, którego bohater nie ułożył.
Argument 3
Naukowa przeszłość Wokulskiego (posada u Hopfera, Szkoła Główna, badania na zesłaniu) i późniejsza spółka do handlu z Rosją.
Potrafi pracować z rozmachem, ale naukę porzuca dla uczucia. Praca bez własnego celu przestaje być pasją i schodzi do roli środka.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| historyczny | pozytywistyczne hasła pracy organicznej i pracy u podstaw | Pokazuje, że praca jest w tej powieści programem społecznym, a nie tylko cechą charakteru bohatera. |
| społeczny | arystokracja gardząca zajęciem zarobkowym | Świat Tomasza Łęckiego jest negatywem wszystkich trzech postaw i dopiero on nadaje im ostrość. |
| literacki | Stefan Żeromski, „Ludzie bezdomni” | Judym też podporządkowuje życie pracy i płaci za to szczęściem osobistym. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Który bohater „Lalki” jest najbliżej pracy rozumianej jako pasja?
- Dlaczego Wokulski porzuca naukę?
- Czy oddanie Rzeckiego dla sklepu to pasja, czy przyzwyczajenie?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Ograniczenie odpowiedzi do Wokulskiego, u którego pasja pracy akurat się załamuje.
- Mylenie pracy jako pasji z pracą dla pieniędzy - Prus te dwie rzeczy wyraźnie rozdziela.
- Pominięcie Ochockiego, czyli jedynej postaci, w której zapał wygrywa z okolicznościami.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.