Pytania jawne - Lalka
Bolesław Prus · 6 zadań w puli CKE · aktualizacja
„Lalka” ma w puli CKE sześć zadań i wszystkie dają się obsłużyć trzema postaciami: Wokulskim, Rzeckim i Ochockim. Ten sam materiał odpowiada na pytania o miłość, pracę, marzenia i wspomnienia, zmienia się tylko wniosek, który się z niego wyciąga. Drugim stałym zapleczem jest Warszawa: Powiśle, sklep na Krakowskim Przedmieściu i salony arystokracji, czyli gotowy zestaw scen do zadań o mieście i o roli majątku.
Każde zadanie ma tę samą formułę: „Omów zagadnienie na podstawie „Lalki” Bolesława Prusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst”. Poniżej zagadnienia w brzmieniu i numeracji komunikatu dyrektora CKE, a przy każdym konspekt odpowiedzi: teza, sceny do przywołania, propozycje kontekstów i pytania, które może dopytać komisja.
Zadania z tej lektury
Zadanie 30
Miłość — siła destrukcyjna czy motywująca do działania?Miłość Wokulskiego do Izabeli robi obie rzeczy naraz: zmusza go do wysiłku, który daje mu majątek i pozycję, a jednocześnie niszczy go jako człowieka. Destrukcja bierze się stąd, że uczucie zostało skierowane do osoby wymyślonej, a nie do tej, która istnieje.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 31
Praca jako pasja człowieka.Prus pokazuje trzy rodzaje pracy: naukową pasję Ochockiego, kupiecką wierność Rzeckiego i rozmach Wokulskiego, który pasją być przestaje, gdy staje się wyłącznie narzędziem zdobycia kobiety.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 32
Jaką rolę w relacjach międzyludzkich odgrywają majątek i pochodzenie?Majątek otwiera w „Lalce” drzwi, ale pochodzenia nie kupuje. Arystokracja bierze pieniądze Wokulskiego i zostawia go w roli dostawcy, a ludzie bez kapitału i bez nazwiska są w sporze z resztą świata po prostu bezbronni.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 33
Konfrontacja marzeń z rzeczywistością.Trzej główni bohaterowie żyją marzeniem i każdy zderza się z rzeczywistością inaczej: marzenie Wokulskiego o Izabeli rozpada się w jednej chwili, wiara Rzeckiego w Napoleonidów trwa wbrew faktom, a zamiar Ochockiego przetrwa, bo nie zależy od ludzi.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 34
Miasto — przestrzeń przyjazna czy wroga człowiekowi?Warszawa jest w „Lalce” dla jednych maszyną awansu, a dla innych miejscem, w którym można zniknąć bez śladu. O tym, którą twarz miasto pokaże, decyduje nie ono samo, lecz majątek i pozycja tego, kto po nim chodzi.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 35
Czym dla człowieka mogą być wspomnienia?Wspomnienie jest w „Lalce” schronieniem i pułapką zarazem. Rzeckiemu daje tożsamość i miarę wartości ludzi, ale każe oceniać teraźniejszość według porządku, który już nie istnieje.
Zobacz konspekt odpowiedzi →
Jak korzystać z tych konspektów
Konspekt nie jest wypowiedzią do wyrecytowania. Na egzaminie liczy się samodzielny wywód, a komisja słyszy różnicę między własnym myśleniem a nauczonym tekstem. Potraktuj tezę jako punkt wyjścia, wybierz jeden kontekst i dobierz do niego własne przykłady - przebieg egzaminu i zasady punktowania opisujemy w poradniku o maturze ustnej z polskiego.
Motywy, które łączą tę lekturę z innymi
Zagadnienia z tej lektury wracają w innych zadaniach z listy CKE. Strona motywu zbiera je w jednym miejscu - przydaje się do powtórki kilku zadań naraz i do wyboru kontekstu literackiego.