Pytania jawne - Zbrodnia i kara
Fiodor Dostojewski · 5 zadań w puli CKE · aktualizacja
Pięć zadań jawnych ze „Zbrodni i kary” krąży wokół jednego mechanizmu: bohater najpierw wymyśla teorię, potem według niej zabija, a na końcu odkrywa, że nie da się wypisać z własnego sumienia. Dlatego niemal każde zagadnienie obsłużysz tym samym zestawem miejsc: artykułem „O zbrodni”, snem o zakatowanej klaczy, rozmowami z Porfirym Piotrowiczem, ofiarą Sonii i epilogiem na Syberii. Pilnuj dwóch rozróżnień, o które komisja dopytuje najczęściej: kara wewnętrzna przychodzi przed wyrokiem, a przemiana bohatera zaczyna się dopiero w epilogu.
Każde zadanie ma tę samą formułę: „Omów zagadnienie na podstawie „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst”. Poniżej zagadnienia w brzmieniu i numeracji komunikatu dyrektora CKE, a przy każdym konspekt odpowiedzi: teza, sceny do przywołania, propozycje kontekstów i pytania, które może dopytać komisja.
Zadania z tej lektury
Zadanie 37
Walka człowieka ze swoimi słabościami.Dostojewski odwraca zwykły sens tego zagadnienia: Raskolnikow za swoją słabość uznaje sumienie i litość, więc walczy nie z pokusą zbrodni, lecz z własnym człowieczeństwem. Tę walkę przegrywa i właśnie dzięki temu ocaleje.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 38
Motyw winy i kary.Kara zaczyna się u Dostojewskiego na długo przed wyrokiem. Prawdziwym wymiarem sprawiedliwości jest rozpad psychiczny sprawcy, a osiem lat katorgi tylko formalnie dopełnia to, co dokonało się w Raskolnikowie od pierwszego dnia po zbrodni.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 39
Ile człowiek jest gotów poświęcić dla innych?Dostojewski zestawia ofiarę, która kosztuje samego ofiarodawcę, z „ofiarą”, za którą płaci ktoś inny. Sonia oddaje własną godność, Raskolnikow cudze życie - i tylko pierwsza z tych ofiar cokolwiek w powieści zmienia.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 40
Co może determinować ludzkie postępowanie?Powieść wylicza kilka sił kierujących człowiekiem - nędzę, środowisko, przypadek - ale rozstrzyga na rzecz idei. Raskolnikow zabija nie dlatego, że głoduje, lecz dlatego, że wcześniej uznał zbrodnię za dowiedzioną.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 41
Motyw przemiany bohatera.Przemiana Raskolnikowa nie dokonuje się ani na komisariacie, ani na sali sądowej. Zaczyna się dopiero w epilogu, po roku katorgi, i powieść urywa się w jej pierwszym dniu, a nie po jej zakończeniu.
Zobacz konspekt odpowiedzi →
Jak korzystać z tych konspektów
Konspekt nie jest wypowiedzią do wyrecytowania. Na egzaminie liczy się samodzielny wywód, a komisja słyszy różnicę między własnym myśleniem a nauczonym tekstem. Potraktuj tezę jako punkt wyjścia, wybierz jeden kontekst i dobierz do niego własne przykłady - przebieg egzaminu i zasady punktowania opisujemy w poradniku o maturze ustnej z polskiego.
Motywy, które łączą tę lekturę z innymi
Zagadnienia z tej lektury wracają w innych zadaniach z listy CKE. Strona motywu zbiera je w jednym miejscu - przydaje się do powtórki kilku zadań naraz i do wyboru kontekstu literackiego.