Walka człowieka ze swoimi słabościami
Zadanie 37 z listy CKE · Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Walka człowieka ze swoimi słabościami. Omów zagadnienie na podstawie „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Dostojewski odwraca zwykły sens tego zagadnienia: Raskolnikow za swoją słabość uznaje sumienie i litość, więc walczy nie z pokusą zbrodni, lecz z własnym człowieczeństwem. Tę walkę przegrywa i właśnie dzięki temu ocaleje.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Sen o zakatowanej klaczy, tuż przed zbrodnią - mały Raskolnikow rzuca się na obronę bitego konia.
Współczucie jest w bohaterze najgłębszą warstwą. Po przebudzeniu odrzuca sen jako objaw słabości, więc od razu wiadomo, przeciw czemu skierowany jest jego wysiłek.
Argument 2
Dni po zabójstwie Alony Iwanowny i Lizawiety: gorączka, majaczenia, ukrycie sakiewki pod kamieniem, panika przy każdym pukaniu do drzwi.
Ciało i psychika reagują wbrew teorii. To dowód, że rzekoma słabość jest rdzeniem człowieka, a nie naroślą, którą da się wyciąć decyzją.
Argument 3
Marmieładow w szynku opowiada, jak zabrał Katarzynie Iwanownie ostatnie pieniądze na wódkę.
Kontrapunkt: człowiek, który zna swoją nikczemność co do joty i nie ma siły jej przerwać. Świadomość słabości sama z siebie niczego nie zmienia.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| psychologiczny | mechanizm racjonalizacji - usprawiedliwienie budowane przed czynem | Pozwala nazwać, czym naprawdę jest artykuł „O zbrodni”: nie diagnozą, lecz przygotowanym z góry alibi. |
| religijny | przypowieść o wskrzeszeniu Łazarza, czytana Raskolnikowowi przez Sonię | Podpowiada, że przegrana z własną słabością nie jest ostatnim słowem, bo wskrzeszenie następuje dopiero po śmierci. |
| literacki | Adam Mickiewicz, „Dziady” część III | Konrad także bierze pokorę za słabość i przez to przegrywa - ten sam błąd w innej epoce. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Co dokładnie Raskolnikow uznaje w sobie za słabość?
- Dlaczego sen o klaczy pojawia się przed zbrodnią, a nie po niej?
- Czy Marmieładow w ogóle podejmuje walkę ze swoim nałogiem?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Uznanie, że bohater walczy z pokusą zbrodni - walczy z sumieniem, które tę zbrodnię blokuje.
- Streszczanie przebiegu zabójstwa zamiast pokazania, co z niego wynika dla zagadnienia.
- Sprowadzenie Sonii do biernej ofiary, bez dostrzeżenia, ile ją kosztuje codzienne trzymanie się wiary.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.