Pytania jawne - Dziady cz. III
Adam Mickiewicz · 9 zadań w puli CKE · aktualizacja
Dziady część III mają w puli CKE dziewięć zadań - więcej niż jakakolwiek inna lektura. Powtarzają się w nich cztery ośrodki: cela więzienna w scenie I, Wielka Improwizacja, Widzenie księdza Piotra oraz Salon Warszawski. Jeśli opanujesz te cztery miejsca, obsłużysz nimi większość zagadnień, bo każde z nich daje się odczytać zarówno politycznie, jak i metafizycznie.
Każde zadanie ma tę samą formułę: „Omów zagadnienie na podstawie III części „Dziadów” Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst”. Poniżej zagadnienia w brzmieniu i numeracji komunikatu dyrektora CKE, a przy każdym konspekt odpowiedzi: teza, sceny do przywołania, propozycje kontekstów i pytania, które może dopytać komisja.
Zadania z tej lektury
Zadanie 21
Losy młodzieży polskiej pod zaborami.Mickiewicz pokazuje pokolenie, któremu zaborca odebrał nie tylko wolność, ale i normalną młodość: więzienie, śledztwo i zsyłka stają się dla filomatów doświadczeniem formacyjnym, z którego rodzi się albo dojrzała ofiarność, albo trwałe okaleczenie.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 22
Mesjanizm jako romantyczna idea poświęcenia.Mesjanizm w Dziadach to nadanie klęsce narodowej sensu religijnego: cierpienie Polski zostaje odczytane jako powtórzenie męki Chrystusa, a więc jako ofiara, która ma odkupić inne narody i zakończyć się zmartwychwstaniem.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 23
Postawy społeczeństwa polskiego wobec zaborcy.Mickiewicz dzieli społeczeństwo nie na Polaków i Rosjan, lecz na tych, którzy zachowali wewnętrzny ogień, i tych, którzy przystosowali się do niewoli - a granica ta przebiega wewnątrz samego narodu.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 24
Różne postawy człowieka wobec Boga.Mickiewicz zestawia trzy postawy wobec Boga - bunt, pokorę i niewinną ufność - i rozstrzyga spór na korzyść pokory, bo to ona, a nie pycha, otrzymuje w utworze prawdziwe objawienie.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 25
Jakie prawdy o człowieku ujawniają jego sny albo widzenia?W Dziadach sen i widzenie są narzędziem prawdy: odsłaniają to, czego bohater nie powiedziałby na jawie - u prześladowcy strach, u pokornego kapłana sens historii, u niewinnej dziewczyny czystość intencji.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 26
W jakim celu twórca nawiązuje do motywów biblijnych?Odwołania biblijne nadają wydarzeniom politycznym rangę wydarzeń świętych: dzięki nim klęska narodu zostaje odczytana jako ofiara, a przemoc zaborcy jako powtórzenie zbrodni znanej z Ewangelii.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 27
Walka dobra ze złem o duszę ludzką.Dusza Konrada jest w Dziadach dosłownym polem bitwy: od Prologu do sceny egzorcyzmów o człowieka spierają się anioł i diabeł, a rozstrzygnięcie przynosi nie siła bohatera, lecz cudza modlitwa.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 28
Czym dla człowieka może być wolność?Dziady pokazują trzy rozumienia wolności: niepodległość narodu, wewnętrzną niezależność człowieka uwięzionego oraz wolność absolutną, której żąda Konrad - i tylko ta trzecia zostaje w utworze odrzucona.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 29
Motyw samotności.Samotność jest w Dziadach ceną wielkości i skutkiem przemocy zarazem: Konrad wybiera ją sam, wynosząc się ponad ludzi, a Cichowski zostaje w nią wtrącony przez śledztwo, które odebrało mu mowę.
Zobacz konspekt odpowiedzi →
Jak korzystać z tych konspektów
Konspekt nie jest wypowiedzią do wyrecytowania. Na egzaminie liczy się samodzielny wywód, a komisja słyszy różnicę między własnym myśleniem a nauczonym tekstem. Potraktuj tezę jako punkt wyjścia, wybierz jeden kontekst i dobierz do niego własne przykłady - przebieg egzaminu i zasady punktowania opisujemy w poradniku o maturze ustnej z polskiego.
Motywy, które łączą tę lekturę z innymi
Zagadnienia z tej lektury wracają w innych zadaniach z listy CKE. Strona motywu zbiera je w jednym miejscu - przydaje się do powtórki kilku zadań naraz i do wyboru kontekstu literackiego.