W jakim celu twórca nawiązuje do motywów biblijnych
Zadanie 26 z listy CKE · Adam Mickiewicz, Dziady cz. III · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
W jakim celu twórca nawiązuje do motywów biblijnych? Omów zagadnienie na podstawie III części „Dziadów” Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Odwołania biblijne nadają wydarzeniom politycznym rangę wydarzeń świętych: dzięki nim klęska narodu zostaje odczytana jako ofiara, a przemoc zaborcy jako powtórzenie zbrodni znanej z Ewangelii.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Scena V - Widzenie księdza Piotra i schemat drogi krzyżowej narodu.
Biblia dostarcza gotowej ramy, w której cierpienie ma sens i koniec. To główny cel nawiązania: pocieszenie, a nie ozdoba.
Argument 2
Scena I - opowieść Sobolewskiego o dzieciach wywożonych kibitkami, przywołująca rzeź niewiniątek.
Nawiązanie ocenia sprawcę bez jednego słowa komentarza. Car zostaje Herodem, więc ocena moralna staje się oczywista.
Argument 3
Scena II - Konrad w Wielkiej Improwizacji jako ktoś między Hiobem a Lucyferem.
Odniesienie biblijne służy tu do zmierzenia bohatera: pokazuje, jak blisko granicy bluźnierstwa się znalazł.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| biblijny | Ewangelie oraz Księga Hioba | Dwa źródła, z których utwór czerpie najczęściej. |
| historyczny | sytuacja narodu po powstaniu listopadowym | Tłumaczy, po co w ogóle szukano religijnego usprawiedliwienia klęski. |
| literacki | Zbigniew Herbert, „Przesłanie Pana Cogito” | Inny sposób budowania etyki wierności bez odwołania do zbawienia. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Który motyw biblijny jest w utworze najważniejszy i dlaczego?
- Czym różni się bunt Konrada od buntu Hioba?
- Czy nawiązania biblijne służą tylko sprawie narodowej?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Wyliczanie nawiązań bez odpowiedzi na pytanie o cel, o który wprost pyta polecenie.
- Utożsamianie Konrada z Chrystusem - on sam siebie tak stawia, ale utwór tego nie potwierdza.
- Mylenie mesjanizmu z każdym odwołaniem religijnym.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.
Ten sam motyw w innych lekturach
Zagadnienie z tego zadania wraca w innych pozycjach z listy CKE. Każda z nich może posłużyć za kontekst literacki, a powtórka motywu przygotowuje do kilku losowań naraz.