Pytania jawne - Przedwiośnie
Stefan Żeromski · 6 zadań w puli CKE · aktualizacja
Sześć zadań z „Przedwiośnia” krąży wokół jednego pytania: jaka ma być Polska po 1918 roku. Powieść daje trzy odpowiedzi - utopię szklanych domów, powolne reformy Gajowca i rewolucję, do której namawia Lulek - i żadnej nie przyznaje racji do końca. Do większości zagadnień wystarczy kilka miejsc: opowieść ojca w wagonie, rewolucja w Baku, Nawłoć zestawiona z Chłodkiem i finałowy marsz na Belweder. Warto je opanować razem z kompozycją trzech części, bo ona sama jest argumentem.
Każde zadanie ma tę samą formułę: „Omów zagadnienie na podstawie „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst”. Poniżej zagadnienia w brzmieniu i numeracji komunikatu dyrektora CKE, a przy każdym konspekt odpowiedzi: teza, sceny do przywołania, propozycje kontekstów i pytania, które może dopytać komisja.
Zadania z tej lektury
Zadanie 48
Jakie znaczenie ma tytuł dla odczytania sensu utworu?Tytuł nazywa stan pośredni: przedwiośnie to nie zima i jeszcze nie wiosna, tylko roztopy, błoto i niepewność. Taka jest w powieści i odzyskana Polska, i sam Cezary - obietnica już złożona, ale niczym nie zabezpieczona.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 49
Wojna i rewolucja jako źródła doświadczeń człowieka.Żeromski pokazuje, że rewolucja i wojna nie wpajają bohaterowi żadnej doktryny - uczą go patrzeć. Cezary przechodzi od zachwytu hasłami do zobaczenia ich ceny i to doświadczenie, a nie lektura, rozstrzyga o jego późniejszych wyborach.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 50
Różne wizje odbudowy Polski po odzyskaniu niepodległości.Powieść zestawia trzy odpowiedzi na pytanie o kształt odzyskanego państwa: utopię szklanych domów, reformizm Gajowca i rewolucję Lulka. Cezary sprawdza każdą własnym doświadczeniem i żadnej nie przyjmuje w całości.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 51
Młodość jako czas kształtowania własnej tożsamości.Cezary nie dziedziczy tożsamości, tylko składa ją z doświadczeń, które go zaskakują. Polskość dostaje najpierw jako opowieść rodziców, a potem musi ją sprawdzić sam - każda kolejna wspólnota okazuje się dla niego jedynie przymiarką.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 52
Rola autorytetu w życiu człowieka.Każdy autorytet w powieści coś Cezaremu daje i w czymś go zawodzi: ojciec wyznacza kierunek za cenę kłamstwa, Gajowiec daje program bez tempa, Lulek tempo bez skrupułów. Bohater dojrzewa w chwili, gdy przestaje przyjmować cudze odpowiedzi w całości.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 53
Utopijny i realny obraz rzeczywistości.Powieść jest zbudowana z zestawień: każdemu obrazowi wymarzonemu Żeromski przeciwstawia obraz oglądany. Szklane domy mają rewers w rozmokłej wsi, Nawłoć w Chłodku, a rewolucyjna obietnica równości w tym, co Cezary zapamiętał z Baku.
Zobacz konspekt odpowiedzi →
Jak korzystać z tych konspektów
Konspekt nie jest wypowiedzią do wyrecytowania. Na egzaminie liczy się samodzielny wywód, a komisja słyszy różnicę między własnym myśleniem a nauczonym tekstem. Potraktuj tezę jako punkt wyjścia, wybierz jeden kontekst i dobierz do niego własne przykłady - przebieg egzaminu i zasady punktowania opisujemy w poradniku o maturze ustnej z polskiego.
Motywy, które łączą tę lekturę z innymi
Zagadnienia z tej lektury wracają w innych zadaniach z listy CKE. Strona motywu zbiera je w jednym miejscu - przydaje się do powtórki kilku zadań naraz i do wyboru kontekstu literackiego.