Pytania jawne - Rok 1984
George Orwell · 4 zadania w puli CKE · aktualizacja
Cztery zadania z „Roku 1984” dotyczą państwa totalitarnego od strony mechanizmu: jak propaganda, nowomowa i przepisywanie historii odbierają człowiekowi zdolność do samodzielnego myślenia. Wystarczy dobrze znać kilka miejsc: pracę Winstona w Ministerstwie Prawdy, Dwie Minuty Nienawiści, rozmowę z Syme’em o słowniku nowomowy, pokój nad sklepem pana Charringtona, przesłuchania przez O’Briena i Pokój 101. Zakończenie - „Kochał Wielkiego Brata” - jest argumentem w każdym z czterech zagadnień.
Każde zadanie ma tę samą formułę: „Omów zagadnienie na podstawie „Roku 1984” George’a Orwella. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst”. Poniżej zagadnienia w brzmieniu i numeracji komunikatu dyrektora CKE, a przy każdym konspekt odpowiedzi: teza, sceny do przywołania, propozycje kontekstów i pytania, które może dopytać komisja.
Zadania z tej lektury
Zadanie 66
Czy możliwe jest zbudowanie doskonałego państwa?Orwell odpowiada, że nie: każda próba narzucenia ludziom doskonałego porządku kończy się państwem, w którym doskonała jest tylko kontrola. Oceania nazywa siebie szczęśliwą, a w rzeczywistości jest biedna, głodna i w stanie wiecznej wojny - doskonałość istnieje wyłącznie w propagandzie.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 67
Jak zachować wolność w państwie totalitarnym?Winston próbuje zachować wolność w jedynych miejscach, których Partia nie widzi: w pamięci, w myśleniu i w miłości. Orwell pokazuje jednak, że w państwie totalitarnym nawet ta wewnętrzna wolność może zostać złamana - i właśnie dlatego jest tak cenna, póki trwa.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 68
Znaczenie propagandy w państwie totalitarnym.W „Roku 1984” propaganda nie jest dodatkiem do władzy, tylko jej fundamentem: kto kontroluje informacje o przeszłości, kontroluje teraźniejszość i przyszłość. Partia nie musi przekonywać - wystarczy, że ludzie nie mają już do czego porównać kłamstwa.
Zobacz konspekt odpowiedzi →Zadanie 69
Nowomowa jako sposób na ograniczenie wolności człowieka.Nowomowa jest w „Roku 1984” najbardziej przemyślanym narzędziem zniewolenia: nie zabrania myśli, tylko odbiera słowa, którymi można by je wyrazić. Gdy zniknie słowo „wolność” w znaczeniu politycznym, zniknie też możliwość pomyślenia buntu.
Zobacz konspekt odpowiedzi →
Jak korzystać z tych konspektów
Konspekt nie jest wypowiedzią do wyrecytowania. Na egzaminie liczy się samodzielny wywód, a komisja słyszy różnicę między własnym myśleniem a nauczonym tekstem. Potraktuj tezę jako punkt wyjścia, wybierz jeden kontekst i dobierz do niego własne przykłady - przebieg egzaminu i zasady punktowania opisujemy w poradniku o maturze ustnej z polskiego.
Motywy, które łączą tę lekturę z innymi
Zagadnienia z tej lektury wracają w innych zadaniach z listy CKE. Strona motywu zbiera je w jednym miejscu - przydaje się do powtórki kilku zadań naraz i do wyboru kontekstu literackiego.