Czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym?
Zadanie 16 z listy CKE · Molier, Skąpiec · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym? Omów zagadnienie na podstawie „Skąpca” Moliera. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
„Skąpiec” pokazuje, że pieniądze nie dają szczęścia, gdy stają się celem samym w sobie. Harpagon ma majątek, ale żyje w ciągłym lęku przed jego utratą, nie umie się nim cieszyć i traci przez niego rodzinę - bogactwo czyni go więźniem, a nie szczęśliwym człowiekiem.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Harpagon zakopuje w ogrodzie szkatułkę z dziesięcioma tysiącami talarów i co chwilę sprawdza, czy ktoś jej nie odkrył, podejrzewając nawet służbę i własne dzieci.
Majątek nie daje Harpagonowi spokoju, tylko go odbiera. Im więcej ma, tym bardziej się boi, więc bogactwo staje się źródłem cierpienia.
Argument 2
Monolog po kradzieży szkatułki: Harpagon krzyczy, że go zamordowano, chce aresztować całe miasto i siebie samego, mówi, że bez pieniędzy nie może żyć.
Pieniądze zastąpiły Harpagonowi wszystko, co nadaje życiu sens. Utrata szkatułki jest dla niego jak śmierć, bo nic poza nią nie ma.
Argument 3
Finał: wszyscy bohaterowie odnajdują bliskich i łączą się w pary, a Harpagon odchodzi zadowolony, że może „zobaczyć swoją drogą szkatułkę”.
Szczęśliwe zakończenie dotyczy wszystkich poza skąpcem. Molier pokazuje, że prawdziwe szczęście daje miłość i więź z ludźmi, a nie posiadanie.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| literacki | Honoré de Balzac, „Eugenia Grandet” | Ojciec Grandet, jak Harpagon, poświęca szczęście córki pieniądzom - dobry przykład, że ta przestroga wraca w literaturze realistycznej. |
| biblijny | przypowieść o bogaczu, który gromadzi zboże (Ewangelia św. Łukasza) | Bogacz planuje używać majątku latami, a umiera tej samej nocy - Biblia też pyta, czemu służy gromadzenie dóbr. |
| filozoficzny | Epikur i jego rozróżnienie potrzeb naturalnych i próżnych | Według Epikura szczęście daje zaspokojenie potrzeb prostych, a pragnienie bogactwa nie ma końca - Harpagon jest przykładem tej pułapki. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Dlaczego „Skąpiec” jest komedią, skoro jego wymowa jest poważna?
- Czy Harpagon zmienia się w trakcie utworu?
- Czy pieniądze mogą komuś w tej komedii pomóc być szczęśliwym?
- Jakie środki komiczne wykorzystuje Molier do ośmieszenia skąpstwa?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Teza, że pieniądze w ogóle są złem - Molier ośmiesza obsesję, a nie samo posiadanie.
- Opowiadanie fabuły bez wskazania, jak skąpstwo wpływa na samopoczucie i relacje Harpagona.
- Pominięcie finału, który najmocniej pokazuje, co Harpagon wybiera zamiast rodziny.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.
Ten sam motyw w innych lekturach
Zagadnienie z tego zadania wraca w innych pozycjach z listy CKE. Każda z nich może posłużyć za kontekst literacki, a powtórka motywu przygotowuje do kilku losowań naraz.