Przyczyny nieporozumień między rodzicami a dziećmi
Zadanie 17 z listy CKE · Molier, Skąpiec · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Przyczyny nieporozumień między rodzicami a dziećmi. Omów zagadnienie na podstawie „Skąpca” Moliera. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Źródłem konfliktu w „Skąpcu” jest egoizm ojca, który traktuje dzieci jak część majątku. Harpagon chce wydać je za mąż i ożenić tak, by na tym zarobić, nie liczy się z ich uczuciami i odmawia im pieniędzy - dzieci w odpowiedzi kłamią, oszukują i tracą do niego szacunek.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Harpagon postanawia, że Eliza wyjdzie za starego Anzelma, bo ten weźmie ją „bez posagu”, a Kleant ma się ożenić z bogatą wdową - nie pyta dzieci o zdanie.
Ojciec traktuje małżeństwa dzieci jak interes. Brak rozmowy i lekceważenie ich uczuć to pierwsza przyczyna nieporozumień.
Argument 2
Kleant chce pożyczyć pieniądze przez pośrednika i odkrywa, że lichwiarzem, który żąda ogromnych procentów, jest jego ojciec. Obaj obrzucają się oskarżeniami.
Skąpstwo ojca zmusza syna do zadłużania się, a ojciec gotów jest zarabiać na własnym dziecku. Pieniądz staje między nimi jako przeszkoda nie do pokonania.
Argument 3
Ojciec i syn rywalizują o Mariannę, a Kleant w końcu stawia ojcu warunek: oddanie szkatułki w zamian za zgodę na swoje małżeństwo.
Relacja rodzica z dzieckiem zamienia się w targ. Molier pokazuje, że dziecko wychowane w świecie pieniądza uczy się nim szantażować.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| literacki | Sławomir Mrożek, „Tango” | Też konflikt pokoleń, ale odwrócony: to syn żąda od rodziców zasad - dobre porównanie różnych źródeł nieporozumień w rodzinie. |
| biblijny | przypowieść o synu marnotrawnym | Ojciec z przypowieści przebacza i przyjmuje syna bez rozliczeń - przeciwieństwo Harpagona, dla którego liczą się tylko pieniądze. |
| historyczny | małżeństwa aranżowane w XVII-wiecznej Francji | Ojciec decydował o małżeństwie dzieci zgodnie z interesem rodu - Molier ośmiesza tę praktykę, pokazując jej skrajną postać. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Czy Kleant i Eliza są bez winy w konflikcie z ojcem?
- Jaką rolę w konflikcie pełni służba, na przykład Strzałka?
- Jak kończy się konflikt rodziny i czy jest to prawdziwe pojednanie?
- Czy problem przedstawiony przez Moliera jest wciąż aktualny?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Przedstawienie dzieci jako całkowicie niewinnych, mimo że też kłamią i oszukują ojca.
- Pominięcie sceny z lichwiarzem, najmocniej pokazującej, jak pieniądz niszczy więź ojca z synem.
- Ograniczenie się do opisu skąpstwa bez nazwania konkretnych przyczyn konfliktu.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.
Ten sam motyw w innych lekturach
Zagadnienie z tego zadania wraca w innych pozycjach z listy CKE. Każda z nich może posłużyć za kontekst literacki, a powtórka motywu przygotowuje do kilku losowań naraz.