Heroizm jako postawa człowieka w zmaganiu się z losem

Zadanie 7 z listy CKE · Homer, Iliada · aktualizacja 2026-10-11

Pełne brzmienie zadania
Heroizm jako postawa człowieka w zmaganiu się z losem. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów „Iliady” Homera. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Teza, od której możesz zacząć

W „Iliadzie” heroizm polega na świadomym przyjęciu losu, którego nie da się zmienić. Hektor i Achilles wiedzą, że zginą, a mimo to walczą, bo honor i sława są dla nich ważniejsze niż życie - Homer pokazuje jednak, że największym heroizmem bywa nie walka, lecz przełamanie dumy, jak u Priama.

Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.

Argumenty i sceny do przywołania

Argument 1
Pożegnanie Hektora z Andromachą (księga VI): żona błaga go, by został w murach, a on odpowiada, że wie, iż Troja upadnie, ale wstydziłby się uchylić od walki. Mały Astianaks boi się hełmu ojca.
Hektor zna przyszłość i nie ucieka przed nią. Jego heroizm jest tragiczny, bo wybiera obowiązek wobec miasta, choć wie, że przyniesie to cierpienie najbliższym.
Argument 2
Achilles wie od matki, Tetydy, że może żyć długo i bez sławy albo krótko i zostać nieśmiertelnym w pamięci. Po śmierci Patroklosa wraca do walki, choć wie, że zginie wkrótce po Hektorze.
Achilles świadomie wybiera krótkie życie i sławę. Heroizm w świecie Homera to zgoda na los w imię wartości, które przetrwają człowieka.
Argument 3
Priam nocą przychodzi do namiotu Achillesa, całuje ręce zabójcy swego syna i prosi o wydanie ciała Hektora. Obaj płaczą - jeden nad synem, drugi nad ojcem i Patroklosem.
To heroizm innego rodzaju: odwaga upokorzenia się z miłości. W tej scenie obaj bohaterowie przyjmują wspólny ludzki los cierpienia i śmierci.

Kontekst - wybierz jeden

Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.

Rodzaj	Do czego się odwołać	Jak to powiązać
filozoficzny	stoicyzm i postawa amor fati	Stoicy uczyli, by przyjmować los z godnością, skoro nie da się go zmienić - tak postępuje Hektor przed bramą Skajską.
literacki	Sofokles, „Antygona”	Antygona też świadomie wybiera śmierć w imię wartości - porównanie heroizmu wojownika i heroizmu sumienia.
historyczny	obrona Westerplatte w 1939 roku	Obrońcy wiedzieli, że nie mogą zwyciężyć, a mimo to walczyli przez tydzień - współczesny przykład heroizmu wobec przesądzonego losu.

O co może dopytać komisja

Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.

Jaką rolę w życiu bohaterów Homera odgrywają bogowie?
Czy Achilles jest bohaterem bez skazy?
Dlaczego scena z Priamem uchodzi za najbardziej ludzką w eposie?
Czym różni się heroizm Hektora od heroizmu Achillesa?

Gdzie najczęściej przepadają punkty

Utożsamienie heroizmu z samą siłą fizyczną i liczbą pokonanych przeciwników.
Pominięcie wątku przeznaczenia - bohaterowie znają swój los, co jest istotą zagadnienia.
Mylenie wydarzeń z „Iliady” z „Odyseją” lub z mitem o koniu trojańskim, którego w „Iliadzie” nie ma.

Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.

Ten sam motyw w innych lekturach

Zagadnienie z tego zadania wraca w innych pozycjach z listy CKE. Każda z nich może posłużyć za kontekst literacki, a powtórka motywu przygotowuje do kilku losowań naraz.