Człowiek wobec niestałości świata w Księdze Koheleta
Zadanie 2 z listy CKE · Pismo Święte, Biblia · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Człowiek wobec niestałości świata. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Koheleta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
Kohelet widzi, że wszystko na świecie przemija i powtarza się bez końca, a ludzki trud nie daje trwałego zysku. Mimo to nie wpada w rozpacz: radzi przyjmować z wdzięcznością proste radości jako dar Boga i pamiętać, że każda rzecz ma swój czas.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Otwarcie księgi: „marność nad marnościami i wszystko marność” oraz obraz pokoleń, które przychodzą i odchodzą, podczas gdy ziemia trwa.
Niestałość dotyczy całego ludzkiego życia - bogactwa, mądrości i pracy. Kohelet pokazuje ją bez złudzeń jako podstawowe doświadczenie człowieka.
Argument 2
Fragment o tym, że wszystko ma swój czas: jest czas rodzenia i czas umierania, czas płaczu i czas śmiechu.
Zmienność świata ma swój porządek. Zrozumienie, że każde doświadczenie ma swoją porę, pozwala przyjąć niestałość zamiast z nią walczyć.
Argument 3
Rada, by jeść chleb z radością i cieszyć się życiem z osobą, którą się kocha, bo to dar od Boga.
Odpowiedzią na przemijanie nie jest rezygnacja, tylko korzystanie z tego, co dane tu i teraz. Kohelet łączy pesymizm z praktyczną mądrością.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| literacki | Mikołaj Sęp Szarzyński, sonety | Barokowy poeta podejmuje motyw vanitas: człowiek, otoczony przemijającym światem, szuka oparcia w Bogu. |
| filozoficzny | Horacy, zasada carpe diem | Antyczna rada korzystania z chwili jest bliska wnioskom Koheleta, choć wyrasta z innej, niereligijnej tradycji. |
| kulturowy | malarstwo wanitatywne XVII wieku (martwe natury z czaszką i klepsydrą) | Obrazy przypominające o przemijaniu są plastycznym odpowiednikiem hasła „marność nad marnościami”. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Czy Kohelet jest pesymistą?
- Co oznacza zdanie, że nic nowego nie dzieje się pod słońcem?
- Jaką postawę wobec przemijania proponuje autor księgi?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Ograniczenie się do cytatu o marności bez omówienia odpowiedzi, jaką daje Kohelet.
- Mylenie Księgi Koheleta z Księgą Hioba lub ogólne mówienie o Biblii bez wskazanej podstawy.
- Pominięcie fragmentu o czasie na wszystko, który porządkuje doświadczenie niestałości.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.
Ten sam motyw w innych lekturach
Zagadnienie z tego zadania wraca w innych pozycjach z listy CKE. Każda z nich może posłużyć za kontekst literacki, a powtórka motywu przygotowuje do kilku losowań naraz.