Konflikt pokoleń
Zadanie 71 z listy CKE · Sławomir Mrożek, Tango · aktualizacja
Pełne brzmienie zadania
Konflikt pokoleń. Omów zagadnienie na podstawie „Tanga” Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Teza, od której możesz zacząć
W „Tangu” konflikt pokoleń przebiega na odwrót niż zwykle: to dzieci domagają się zasad, a rodzice bronią swobody. Mrożek pokazuje, że w tym sporze nie ma zwycięzcy - oba pokolenia przegrywają z kimś trzecim.
Teza to stanowisko, nie streszczenie. Komisja ocenia, czy potrafisz je utrzymać przez całą wypowiedź i obronić przykładami - dlatego niżej każdy argument jest przypięty do konkretnego miejsca w lekturze.
Argumenty i sceny do przywołania
Argument 1
Pierwsze rozmowy Artura z ojcem: Stomil, eksperymentujący artysta, nie rozumie, dlaczego syn zamiast cieszyć się wolnością żąda porządku.
Rodzice uważają, że dali synowi wszystko, czego sami nie mieli. Konflikt bierze się z tego, że wolność bez granic jest dla młodego człowieka pustką, a nie darem.
Argument 2
Artur próbuje sprowokować ojca, by zastrzelił Edka, kochanka Eleonory, licząc, że zdrada przywróci rodzinie tragizm i powagę.
Stomil odmawia i zamienia tragedię w farsę. Pokolenie ojca nie potrafi już przeżyć niczego na serio - i to jest najgłębsze źródło sporu z synem.
Argument 3
Śmierć Artura: nikt z rodziny nie próbuje przeciwstawić się Edkowi, który ogłasza, że teraz on tu rządzi.
Spór pokoleń nie ma zwycięzcy. Gdy rodzice i syn kłócą się o formę, przestrzeń przejmuje ktoś, komu żadne pokolenie nie jest bliskie.
Kontekst - wybierz jeden
Polecenie wymaga uwzględnienia jednego wybranego kontekstu, nie wszystkich. Lepiej rozwinąć jeden trafnie niż wymienić trzy powierzchownie. Czym są konteksty i które rodzaje uznaje CKE, wyjaśniamy w osobnym poradniku o kontekstach.
| Rodzaj | Do czego się odwołać | Jak to powiązać |
|---|---|---|
| literacki | Iwan Turgieniew, „Ojcowie i dzieci” | Klasyczny konflikt pokoleń z nihilistą Bazarowem, który odrzuca świat ojców - w „Tangu” to ojcowie są nihilistami. |
| literacki | Molier, „Skąpiec” | Spór ojca z dziećmi o pieniądze i małżeństwo - tradycyjny model konfliktu, który Mrożek odwraca. |
| socjologiczny | zjawisko kontrkultury i jej późniejszej instytucjonalizacji | Pokazuje, że bunt jednego pokolenia staje się normą dla następnego - dokładnie sytuacja Stomila i Artura. |
O co może dopytać komisja
Po wypowiedzi członkowie zespołu zadają pytania. Nie są one podchwytliwe - sprawdzają, czy rozumiesz to, co przed chwilą powiedziałeś.
- Na czym polega odwrócenie ról między rodzicami a synem?
- Jaką rolę w konflikcie odgrywają babcia Eugenia i wuj Eugeniusz?
- Kto wygrywa spór pokoleń w „Tangu”?
Gdzie najczęściej przepadają punkty
- Opis konfliktu jak w typowym dramacie, w którym młodzi buntują się przeciw tradycji rodziców.
- Pominięcie sceny, w której Stomil odmawia zastrzelenia Edka.
- Brak stanowiska, czy któreś z pokoleń ma w dramacie rację.
Punktacja części ustnej i to, za co dokładnie przyznaje się punkty, są opisane w poradniku o przebiegu matury ustnej, a jak z konspektu zbudować kilkuminutowy monolog, pokazuje schemat wypowiedzi. Pełną listę 76 zadań znajdziesz na stronie pytań jawnych.
Ten sam motyw w innych lekturach
Zagadnienie z tego zadania wraca w innych pozycjach z listy CKE. Każda z nich może posłużyć za kontekst literacki, a powtórka motywu przygotowuje do kilku losowań naraz.