Matura geografia maj 2025, zadanie 13 - klimatogramy i Rio de Janeiro
Zadanie 13 (maj 2025): klimatogramy trzech stacji Ameryki Południowej, prądy morskie i Rio de Janeiro. Odpowiedź z klucza CKE: 13.1 - A, B; 13.2 - P, F.
aktualizacja
- Arkusz
- Matura geografii maj 2025 (poziom rozszerzony)
- Dział
- Klimat i prądy morskie Ameryki Południowej
- Punktacja
- 3 pkt
- Sprawdzane umiejętności
- rozpoznawanie strefy i typu klimatu na podstawie przebiegu temperatury i opadów (III.6)
- objaśnianie układu powierzchniowych prądów morskich (IV.3, zakres podstawowy)
- przedstawianie ograniczeń w zagospodarowaniu terenu wynikających z rzeźby i ruchów masowych (V.7)
Treść zadania
Na fotografii przedstawiono fragment Rio de Janeiro i jego okolic (23°S, 43°W). Poniżej przedstawiono klimatogramy dla trzech stacji położonych na wybrzeżu Ameryki Południowej, na wysokości poniżej 100 m n.p.m., wśród których jest stacja w Rio de Janeiro.
Zadanie składa się z trzech podpunktów odnoszących się do fotografii i klimatogramów.
Zadanie 13.1(1 pkt)
Uzupełnij tabelę. Wpisz obok współrzędnych geograficznych literę, którą oznaczono właściwy klimatogram: 11°N, 72°W oraz 33°S, 72°W.
Zadanie 13.2(1 pkt)
Oceń, czy poniższe informacje o prądach morskich płynących wzdłuż wybrzeży Ameryki Południowej są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
- Prąd Brazylijski płynie w kierunku wysokich szerokości geograficznych położonych na półkuli południowej.
- Prąd Brazylijski i prąd płynący w tych samych szerokościach geograficznych wzdłuż zachodniego wybrzeża Ameryki Południowej są prądami tego samego rodzaju pod względem warunków termicznych.
Zadanie 13.3(1 pkt)
Akweny przedstawione na fotografii stanowią ograniczenie w zagospodarowaniu przestrzennym Rio de Janeiro.
Przedstaw dwa przyrodnicze uwarunkowania, które ograniczają zabudowę obszaru lądowego widocznego na fotografii, inne niż odnoszące się do wód powierzchniowych.
Odpowiedź
- Zadanie 13.1
- 11°N, 72°W - A; 33°S, 72°W - B
- Zadanie 13.2
- 1. P; 2. F
- Zadanie 13.3
- Np.: obecność wzniesień terenu i znaczne deniwelacje; zalesienie stoków; grawitacyjne ruchy masowe; płytkie występowanie wód podziemnych (dowolne dwa).
Zgodnie z zasadami oceniania CKE: po 1 pkt za każdy podpunkt; w 13.1 i 13.2 tylko za dwie poprawne odpowiedzi, w 13.3 - za dwa poprawne uwarunkowania.
Rozwiązanie i omówienie
Co sprawdza to zadanie
Trzy podpunkty po 1 pkt wokół jednej fotografii Rio de Janeiro i trzech klimatogramów: rozpoznanie klimatu po współrzędnych (13.1), prądy morskie wzdłuż wybrzeży Ameryki Południowej (13.2) i przyrodnicze ograniczenia zabudowy miasta (13.3).
13.1 - który klimatogram do której stacji
- 11°N, 72°W - północne wybrzeże kontynentu, strefa międzyzwrotnikowa na półkuli północnej. Temperatura wysoka i wyrównana przez cały rok, pora sucha zimą półkuli północnej (styczeń–marzec), deszcze latem i jesienią. To klimatogram A.
- 33°S, 72°W - wybrzeże Chile w strefie podzwrotnikowej. Klimat śródziemnomorski: łagodna, deszczowa zima (czerwiec–lipiec na półkuli południowej) i suche lato. To klimatogram B - temperatura od ok. 17°C w styczniu do ok. 10°C w lipcu, opady skupione w środku roku.
- Kontrola. Zostaje C - ciepło przez cały rok, maksimum temperatury w styczniu (lato półkuli południowej), opady przez cały rok. To Rio de Janeiro (23°S).
Odpowiedź 13.1: 11°N, 72°W - A; 33°S, 72°W - B.
13.2 - prądy morskie
- Prąd Brazylijski płynie wzdłuż wschodniego wybrzeża Ameryki Południowej na południe, czyli od równika ku wysokim szerokościom geograficznym półkuli południowej. Zdanie 1: P.
- Prąd Brazylijski jest ciepły - niesie wodę z okolic równika. W tych samych szerokościach wzdłuż zachodniego wybrzeża płynie zimny Prąd Peruwiański (Humboldta). To prądy różnego rodzaju. Zdanie 2: F.
Odpowiedź 13.2: P, F.
13.3 - co ogranicza zabudowę Rio
Na fotografii widać strome, zalesione wzgórza i masywy skalne, które otaczają zabudowę. Dwa przyrodnicze ograniczenia, inne niż wody powierzchniowe, to np.:
- obecność wzniesień i znaczne deniwelacje terenu (strome stoki trudno zabudować),
- grawitacyjne ruchy masowe na stokach (osuwiska po ulewach).
Klucz uznaje też zalesienie stoków i płytkie występowanie wód podziemnych.
Jak punktuje klucz
- 13.1: 1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.
- 13.2: 1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.
- 13.3: 1 pkt - dwa poprawne uwarunkowania przyrodnicze, inne niż wody powierzchniowe.