Matura geografia maj 2025, zadanie 7 - Ziemia i Księżyc w dniu równonocy
Zadanie 7 (maj 2025): oświetlenie Ziemi i Księżyca w dniu równonocy. Odpowiedź z klucza CKE: 7.1 - P, F; 7.2 - φ = 9°30′ S. Obliczenia krok po kroku.
aktualizacja
- Arkusz
- Matura geografii maj 2025 (poziom rozszerzony)
- Dział
- Ruchy Ziemi i fazy Księżyca
- Punktacja
- 2 pkt
- Sprawdzane umiejętności
- wyjaśnianie występowania faz Księżyca (II.3)
- wyznaczanie szerokości geograficznej z wysokości górowania Słońca w dniu równonocy (II.2)
- charakteryzowanie następstw ruchów Ziemi (II.2, zakres podstawowy)
Treść zadania
Na rysunku przedstawiono położenie Księżyca i Ziemi oraz oświetlenie tych ciał niebieskich przez Słońce w wybranym momencie w dniu równonocy. Literami A i B oznaczono wybrane punkty na Ziemi.
Uwaga: nie zachowano właściwych proporcji między odległością Ziemi i Księżyca a ich wymiarami.
Zadanie składa się z dwóch podpunktów odnoszących się do rysunku.
Zadanie 7.1(1 pkt)
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
- W punkcie A, w momencie przedstawionym na rysunku, jest wschód Słońca.
- Względem obserwatora znajdującego się w punkcie B Księżyc jest w pełni.
Zadanie 7.2(1 pkt)
W sytuacji przedstawionej na rysunku Słońce góruje nad punktem B na wysokości 80°30′.
Oblicz szerokość geograficzną punktu oznaczonego literą B, a następnie uzupełnij zdanie (wpisz wynik obliczeń oraz N albo S). Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
- Zadanie 7.1
- 1. P; 2. F
- Zadanie 7.2
- φ = 90° − 80°30′ = 9°30′ S
Zgodnie z zasadami oceniania CKE: 7.1 - 1 pkt za dwie poprawne odpowiedzi; 7.2 - 1 pkt za poprawny sposób obliczenia i uzupełnienie zdania (wynik razem z S).
Rozwiązanie i omówienie
Co sprawdza to zadanie
Jeden rysunek, dwa podpunkty. Najpierw trzeba odczytać z niego porę dnia i fazę Księżyca (7.1), potem policzyć szerokość geograficzną z wysokości górowania Słońca w dniu równonocy (7.2). Kluczem do całości jest prosta obserwacja: w dniu równonocy granica dnia i nocy przechodzi przez oba bieguny, więc na rysunku pokrywa się z osią ziemską.
7.1 - wschód Słońca w A i faza Księżyca w B
- Ustal kierunek obrotu. Ziemia obraca się z zachodu na wschód. Na rysunku półkula północna jest u góry, a Słońce świeci z prawej strony - punkty na widocznej części kuli przesuwają się więc w stronę oświetlonej połowy.
- Oceń punkt A. A leży na granicy dnia i nocy, a obrót niesie go w stronę Słońca - właśnie wchodzi w dzień. To wschód Słońca: P.
- Oceń fazę Księżyca. Księżyc leży między Ziemią a Słońcem. Oświetlona jest jego strona zwrócona ku Słońcu, a do Ziemi zwraca się strona nieoświetlona. Dla obserwatora z Ziemi to nów, nie pełnia: F.
Odpowiedź 7.1: P, F.
7.2 - szerokość geograficzna punktu B
- Wybierz wzór. W dniu równonocy Słońce góruje w zenicie nad równikiem, więc wysokość górowania zależy tylko od szerokości geograficznej: h = 90° − φ.
- Przekształć i podstaw. φ = 90° − h = 90° − 80°30′ = 9°30′.
- Ustal półkulę. Na rysunku punkt B leży poniżej równika - na półkuli południowej. Pełna odpowiedź to 9°30′ S.
Odpowiedź 7.2: φ = 9°30′ S.
Gdzie najłatwiej stracić punkty
| Błąd | Skutek |
|---|---|
| Wynik bez litery S | Zdanie jest niedokończone - 0 pkt, choć liczba jest dobra. |
| Pomylone minuty: 90° − 80°30′ = 10°30′ | 90° to 89°60′; odejmując 80°30′, dostajesz 9°30′. |
| „Pełnia”, bo Księżyc jest blisko Słońca na rysunku | W pełni Księżyc stoi po przeciwnej stronie Ziemi niż Słońce. |
| Zachód Słońca w A | Obrót Ziemi przesuwa A w stronę oświetlonej połowy, a nie od niej. |
Jak punktuje klucz
- 7.1: 1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.
- 7.2: 1 pkt - poprawny sposób obliczenia i poprawne uzupełnienie zdania (wynik wraz z oznaczeniem półkuli).