E-mail na maturze z angielskiego - jak napisać, kryteria i tematy z lat 2023–2026

Ostatnie zadanie arkusza podstawowego z angielskiego to krótki tekst użytkowy: e-mail albo wpis na blogu lub forum. Ma 100–150 wyrazów, cztery podpunkty do rozwinięcia i daje 12 z 60 punktów, czyli 20% wyniku. Nie ma wyboru tematu, a polecenie jest po polsku. Najwięcej, 5 punktów, jest za treść, a ta zależy od tego, ile podpunktów zostało rozwiniętych, a nie tylko wspomnianych.

W skrócie:

• jedno zadanie, bez wyboru; w pięciu arkuszach z lat 2023–2026, licząc próbną z marca 2026, były trzy wpisy na blogu i dwa e-maile,
• długość 100–150 wyrazów od 2025 r.; w 2023 i 2024 r. było to 80–130,
• 12 punktów: treść 5, spójność i logika 2, zakres środków językowych 3, poprawność 2,
• poniżej 80 wyrazów praca dostaje punkty tylko za treść,
• 0 punktów za treść oznacza 0 w każdym kryterium,
• podpunkt jest rozwinięty, gdy ma co najmniej trzy proste odniesienia albo jedno lub dwa bardziej rozbudowane.

Jak wygląda zadanie

Polecenie opisuje sytuację, np. wygrany konkurs albo powrót z wycieczki, i podaje cztery podpunkty do zrealizowania. Pod poleceniem jest już początek tekstu: zwrot do adresata i jedno albo dwa zdania, które trzeba kontynuować. Tych wyrazów nie liczy się do limitu. W e-mailu trzeba się podpisać jako XYZ.

Brudnopis zostaje oceniony tylko wtedy, gdy wyraz „Brudnopis” zostanie przekreślony i obok dopisany „Czystopis”, albo gdy w czystopisie jest adnotacja o ciągu dalszym w brudnopisie z zaznaczoną częścią do oceny.

Tematy z matur z lat 2023–2026

Trzy wzory, które powtarzają się we wszystkich pięciu tematach:

1. Zawsze jest relacja z przeszłości. Co najmniej jeden podpunkt każe zrelacjonować wydarzenie, więc czasy przeszłe są w tym zadaniu pewne.
2. Zwykle jest coś na przyszłość albo dla czytelnika: propozycja, rada, zachęta albo plan.
3. Podpunkty bywają dwuczłonowe, np. „zaproponuj odwiedzenie tego miejsca i wyjaśnij, jak do niego dotrzeć”. Przy takim podpunkcie zasady oceniania mają osobne reguły (niżej).

Jak CKE ocenia treść

Egzaminator najpierw liczy, do ilu podpunktów zdający się odniósł, a potem ile z nich rozwinął. Punkty za treść według informatora CKE:

Różnica między „odniesieniem” a „rozwinięciem” decyduje o połowie punktów:

• odniesienie to realizacja podpunktu w sposób komunikatywny, nawet minimalny, np. jedno zdanie z najważniejszą informacją,
• rozwinięcie to co najmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia albo jedno lub dwa bardziej rozbudowane, czyli szczegóły, powody, przykłady, okoliczności.

Kilka reguł z informatora, które często zaskakują:

1. Synonimy liczą się raz. Dwa wyrazy o tym samym znaczeniu albo kilka równorzędnych określeń jednego aspektu to jedno odniesienie.
2. „Very”, „some”, „many” i zaimki nie są kolejnym odniesieniem, a nazwa własna jest nim tylko wtedy, gdy wnosi nową informację.
3. Ten sam fragment nie może realizować dwóch podpunktów.
4. Odpowiadanie na podpunkty jak na pytania obniża punkty, jeśli tekst nie przekazuje precyzyjnie wymaganych informacji. Może też kosztować punkt za spójność.
5. Przy podpunkcie dwuczłonowym wystarczy nawiązać do jednego członu, żeby się do niego odnieść, ale do rozwinięcia trzeba odnieść się do obu i co najmniej jeden przedstawić szczegółowo.
6. Kluczowy fragment w innym języku sprawia, że podpunkt uznaje się za niezrealizowany.

Spójność, zakres i poprawność

• Spójność i logika (2 pkt). Usterką jest m.in. brak powiązania z podanym początkiem tekstu, odwołanie do czegoś, o czym wcześniej nie było mowy, i przeskakiwanie między czasami bez powodu. Kolejność podpunktów można zmienić, a brak akapitów sam w sobie nie obniża oceny.
• Zakres środków językowych (3 pkt). Pełna punktacja wymaga szerokiego zakresu na poziomie B1 lub wyższym i licznych precyzyjnych sformułowań. Informator podaje przykład: „heavy traffic” zamiast „many cars on the road”. Słowa typu „nice”, „great”, „interesting” to środki o wysokim stopniu pospolitości.
• Poprawność (2 pkt). Liczy się stosunek liczby błędów do długości tekstu i to, czy błędy zakłócają komunikację.

Progi, które zerują punkty: poniżej 80 wyrazów praca jest oceniana tylko za treść, przy 0 punktów za treść wszystkie kryteria dostają 0, a przy 1 punkcie za treść pozostałe kryteria mogą dać najwyżej po 1 punkcie. Tekst odtworzony z podręcznika albo internetu dostaje 0, a niesamodzielna praca jest powodem do unieważnienia egzaminu.

Jak liczyć wyrazy

Zasady z informatora:

• liczy się wyrazy oddzielone spacją, np. „at home” to 2 wyrazy, a „10 September” też 2,
• jako jeden wyraz liczą się formy skrócone (don't, can't), wyrazy z dywizem (twenty-four), skróty literowe (SMS), adres e-mail i numer telefonu,
• data zapisana cyframi, np. 10.01.2024, to jeden wyraz,
• podpis nie liczy się do limitu, a emotikony nie są wyrazami,
• wyrazy w innym języku są liczone.

Czego uczą ocenione wypowiedzi z informatora

Informator CKE pokazuje przykładowe prace z punktacją. Dwie lekcje z nich:

1. Pominięty podpunkt to od razu 2 punkty mniej za treść. W e-mailu o zgubionym dowodzie osobistym zabrakło podpunktu o odłożeniu wyjazdu i niezadowoleniu z tej sytuacji. Informacja o nowym terminie wizyty nie została zaliczona do niego, bo realizowała inny podpunkt. Wynik: 3 z 5 punktów za treść, mimo że trzy pozostałe podpunkty były rozwinięte. Kolejne 3 punkty ta praca straciła na języku (1 z 3 za zakres i 1 z 2 za poprawność), więc skończyła z 7 punktami z 12.
2. Zakres to precyzyjne słownictwo z tematu. We wpisie o wygranym biegu za 12 punktów egzaminator wymienił sformułowania typu „take part in”, „managed to achieve”, „a new pair of comfortable trainers” i „huge applause”. To słowa związane z sytuacją z polecenia, a nie ogólne przymiotniki.

Szablon i przydatne zwroty

Prosty układ, który pasuje do każdego tematu: kontynuacja podanego początku, jeden akapit na każdy podpunkt i krótkie zakończenie, a w e-mailu podpis XYZ. W każdym akapicie wystarczą dwa, trzy zdania z konkretem: kiedy, gdzie, z kim, dlaczego, jak to wyglądało.

Przed oddaniem warto sprawdzić tylko dwie rzeczy: czy każdy z czterech podpunktów ma swój akapit z konkretem i czy tekst mieści się w 100–150 wyrazach.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Pełne arkusze z kluczem do testu i kryteriami oceny wypowiedzi są w dziale arkuszy z angielskiego. Druga część egzaminu obowiązkowego to matura ustna z angielskiego, a na poziomie rozszerzonym zamiast e-maila pisze się rozprawkę, artykuł albo list formalny.

Źródła

• Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025 (CKE) - rozdziały 1.3.4, 1.3.7 i 1.3.10 oraz przykładowe ocenione wypowiedzi
• Arkusz z języka angielskiego, poziom podstawowy, maj 2026 (CKE)
• Arkusz z języka angielskiego, poziom podstawowy, maj 2025 (CKE)
• Arkusz z języka angielskiego, poziom podstawowy, maj 2023 (CKE)